Industrie & grondstoffen
Van fossiel naar circulair: bouwen aan een schone en concurrerende industrie.
Van fossiel naar circulair: bouwen aan een schone en concurrerende industrie.
De chemische industrie vormt een fundament onder onze economie. Zij levert essentiële bouwstenen voor voedsel, medicijnen, materialen, energie, landbouw en infrastructuur. Tegelijk is de sector sterk afhankelijk van fossiele grondstoffen, grote hoeveelheden energie en mondiale ketens die kwetsbaar zijn voor geopolitiek, schaarste en prijsvolatiliteit.
De transitie naar duurzame chemie vraagt daarom om meer dan technologische innovatie alleen. Het gaat om regie op energie, ruimte en grondstoffen, om respecteren van milieugrenzen en om het versterken van publieke waarden zoals gezondheid, veiligheid en leveringszekerheid. Nederland beschikt met het Nationaal Plan Energiesysteem over een richtinggevend toekomstbeeld richting 2050, maar de uitvoering vraagt om nauwe afstemming tussen Rijk, regio’s, netbeheerders, industrie en maatschappelijke partners.
Tegelijk groeit de urgentie rond circulaire grondstoffen, biogene koolstof, emissies, PFAS en de positie van Europa in een wereld waarin industriële concurrentiekracht en verduurzaming steeds meer samenkomen. De vraag is niet óf de industrie verandert, maar hoe we die transitie slim, rechtvaardig en uitvoerbaar vormgeven.
Daarom ontwikkelt Springtij de Trein Duurzame Chemie: een tweejarig programma waarin overheden, industrie, netbeheerders, kennisinstellingen, maatschappelijke organisaties, gebiedspartners en innovatieve bedrijven samen verkennen hoe de chemische industrie kan transformeren naar een schone, circulaire en toekomstbestendige sector.
De trein bestaat uit thematische wagons: sessies, werkateliers, praktijkverkenningen en co-creatieve trajecten waarin analyse, samenwerking en handelingsperspectief samenkomen. Elke wagon adresseert een cruciaal knooppunt in de transitie, van publieke regie op energie- en grondstoffenketens tot milieugrenzen, biobased productie en de geopolitieke rol van Europa.
De trein sluit aan bij lopende initiatieven, zoals het Nationaal Plan Energiesysteem, de Routekaart Chemie 2050 / Chemistry for Climate, de ontwikkeling van elektriciteits-, waterstof- en koolstofketens, de Europese PFAS-regulering en de Clean Industrial Deal, evenals de Actieagenda Biogrondstoffen van ChemistryNL.
De invulling van de wagons ontwikkelt zich stap voor stap, samen met partners. Springtij biedt ruimte om systeemvragen niet alleen te analyseren, maar ook te vertalen naar keuzes, samenwerking en concrete vervolgstappen.
De roep om meer regie in de industriële transitie klinkt al jaren, maar wat betekent regie concreet? Wie stuurt, op welk schaalniveau en met welke instrumenten? In deze wagon onderzoeken we hoe publieke en private sturing over de hele keten kan worden georganiseerd.
Het Nationaal Plan Energiesysteem biedt een richtinggevend toekomstbeeld, maar de praktijk vraagt om afstemming tussen Rijk, provincies, gemeenten, netbeheerders en industrie. De ketenaanpak rond wind op zee laat zien dat integrale regie kan werken. De vraag is hoe we deze ervaring toepassen op nieuwe ketens zoals industriële elektrificatie, waterstof, energie op zee, opslag, transport en biogene koolstof.
De industrietransitie is een concrete puzzel van ruimte, energie en grondstoffen. In deze wagon staat ChainCraft centraal: producent van circulaire, bio-based chemicaliën uit voedselreststromen via fermentatie. Daarmee verkleint het bedrijf de afhankelijkheid van fossiele en palmolie-gebaseerde grondstoffen.
Samen met Avebe als leverancier van agrarische reststromen en de gemeente Westerwolde als gebiedspartner verkennen we hoe zulke ketens in de praktijk werkelijkheid worden. Van grondstof tot toepassing in voeding, chemie en landbouw: wat is nodig om van pilot naar opschaling te komen, en welke randvoorwaarden bepalen het succes?
Duurzame chemie gaat verder dan CO₂‑reductie. Gezondheid, veiligheid, emissies, stoffenbeleid en maatschappelijk vertrouwen zijn minstens zo bepalend. Thema’s als PFAS, stikstof, luchtkwaliteit en watervervuiling maken zichtbaar dat de chemietransitie ook een milieutransitie is.
In deze wagon onderzoeken we hoe de sector kan vernieuwen binnen ecologische en gezondheidskundige grenzen. Hoe bouwen we aan een industrie die niet alleen minder fossiel is, maar ook schoon, veilig en maatschappelijk legitiem? De Europese PFAS‑restrictie laat zien hoe complex deze opgave is en welke spanning ontstaat tussen innovatie, bescherming en uitvoerbaarheid.
De verduurzaming van de chemische industrie is nadrukkelijk ook een Europese opgave. Europa staat voor de vraag hoe het zijn industriële basis behoudt en versterkt, zonder de Green Deal los te laten. Kan Europa een groene supermacht worden die concurreert op schone technologie, circulaire grondstoffen en sterke publieke waarden?
In deze wagon onderzoeken we, samen met Diederik Samsom, hoe Europese industriepolitiek, normering, handelsbeleid en verduurzaming elkaar kunnen versterken. De Clean Industrial Deal laat zien dat decarbonisatie steeds nadrukkelijker wordt gekoppeld aan groei, banen en strategische autonomie.
De Trein Duurzame Chemie ontwikkelt zich iteratief. Sommige wagons zijn al concreet ingevuld, andere worden samen met partners verder aangescherpt. De werkwijze combineert vier elementen:
De trein is daarmee geen reeks losse sessies, maar een doorlopende leer- en werkstructuur gericht op richting, vertrouwen en uitvoeringskracht.
De trein is gericht op het ontwikkelen van:
Tijdens Springtij Forum komen alle thema’s, perspectieven en deelnemers samen.
Drie dagen lang werk je op Terschelling met een diverse groep aan de ecologische en maatschappelijke vragen van deze tijd in ontmoeting, verdieping en actie. Zodat je met hernieuwde focus vooruitgaat. Er worden diverse sessie geprogrammeerd rondom het thema Natuur, landbouw en voedsel.
Bekijk het totale programma overzicht van ruim 50 werksessies.
Schrijf je in voor de nieuwsbrief en ontvang terugblikken, vooruitblikken en uitnodigingen voor komende activiteiten.