Van motie tot methode. Het burgerberaad als democratisch kompas. Springtij College
Klimaatbeleid vraagt om versnelling én draagvlak. In die context groeit de belangstelling voor burgerberaden: gelote groepen burgers die samen aanbevelingen doen voor toekomstig beleid. Zes jaar geleden werd op Springtij het eerste Klimaatburgerberaad van Nederland geïnitieerd – inmiddels is het realiteit, mede dankzij een motie van Agnes Mulder (CDA). Wat hebben we geleerd?
In dit Springtij college reflecteerden we met Nienke Meijer, voorzitter van het Nationaal Burgerberaad Klimaat, op het proces achter het meest recente burgerberaad. Niet de uitkomsten staan centraal, maar de opzet, begeleiding, dynamiek en de manier waarop politiek, ambtenarij en samenleving ermee omgaan. Wat maakt een burgerberaad geloofwaardig en effectief? En hoe zorg je dat ook bij moeilijke klimaatkeuzes burgers zich werkelijk vertegenwoordigd voelen?
Deelnemers kregen inzicht in de praktijk van klimaatburgerberaden en participatieprocessen: wat werkt, wat schuurt, en wat vraagt om verbetering. Door terug te kijken op zes jaar ervaring bouwen we aan betere voorwaarden voor toekomstige beraadslagingen.
Deze sessie droeg bij aan de zoektocht naar democratische vernieuwing waarin klimaatactie gedragen wordt door samenleving én politiek.
Bekijk de presentaties van het college terug:
Deze sessie werd pakkend illustratief vorm gegeven door Thomas van Dalen (Flatland).
Kijk ook het plenaire optreden terug van Nienke Meijer, waar zij het inspirerende verhaal deelt van het Nationaal Burgerberaad Klimaat. Hoe ziet democratie eruit als burgers zélf richting geven aan verandering?
We staan voor enorme uitdagingen, groter dan ooit. Niet alleen de Corona-crisis maakt ons hiervan bewust. Ook voor corona was duidelijk dat diepgaande veranderingen nodig zijn. Maar de mens schuwt van nature vaak veranderingen en houdt graag vast aan het oude, bekende en vertrouwde. Inspiratie geeft je kracht, zorgt voor motivatie en wakkert je innerlijke passie aan. Voor welke uitdaging je ook staat, inspiratie zorgt voor de redenen waarom je iets echt graag wilt. Inspiratie zorgt ervoor dat je in beweging wilt komen en dat je vooruit wilt gaan. Inspiratie is iets heel persoonlijks, sommigen vinden inspiratie in de natuur, anderen in religie en geloof. Op Springtij gaan we kijken hoe we inspiratie kunnen inzetten om de duurzame transitie van Nederland te versnellen, op persoonlijk vlak en ook gezamenlijk.
Al voor Corona was het duidelijk: we kunnen zo niet doorgaan. Het systeem kraakt aan alle kanten, we overschrijden de draagkracht van de aarde en de sociale ongelijkheid wordt steeds groter. Het groei paradigma en de consumptie-waan van de afgelopen decennia zijn niet langer houdbaar. Globalisering maakt ons afhankelijk. Het is hoog tijd voor een grondige systeemverandering. Naar een rechtvaardig, ecologisch en sociaal verantwoord en duurzaam systeem. Hiervoor zijn stimulerende en regulerende maatregelen nodig. Een ander belastingsysteem, beprijzen van de ‘Commons’, nieuwe indicatoren (naast of in plaats van het BNP). De coronacrisis spoort ons aan om nu meteen aan de slag te gaan.
In het kernthema leiderschap gaat het over de hernieuwde verbindingen die nodig zijn voor samenleven. In de crisis gloort ook hoop. Wereldwijd staan mensen op, verenigen zich en willen een diepgaande verandering in onze samenlevingen.
Bij alle opgaven spelen mensen en sociale systemen de bepalende rol. Technische oplossingen werken alleen als ze gepaard gaan met sociale innovatie. Wereldbeeld, cultuur, sociale dynamiek en persoonlijke overtuigingen zijn evenzeer bepalend voor gedrag als regels, normen, prijsprikkels en technologie.
Een directielid van de Nederlandse Bank stelde recent dat ‘back to normal’ geen optie is. Dat leidt tot 3,7 graden opwarming en heeft catastrofale gevolgen voor onze samenleving. Stiglitz en Stern (Universiteit van Oxford) adviseren dat we nu moeten investeren in die sectoren die én de economie én het klimaatbeleid steunen. De Nederlandse doelen voor 2030 op klimaat- en ander gebied zijn helder én hoogstnoodzakelijk. Over hoe we daar komen valt nog wel wat te zeggen. Op Springtij gaat de industrie, overheden en maatschappij zoeken naar hoe ‘we’ dat gaan doen, wat ervoor nodig is én wat het kan opleveren.
Nederland leeft met water. Als deltabewoners heeft onze identiteit zich ontwikkeld met de meanderende rivieren, ons profijt van en ontzag voor de zee en ons polderlandschap. Hollandsche kunstenaars hebben deze identiteit gevangen in hun beelden en woorden.
Hoe ziet wonen en werken in een duurzame omgeving eruit? En welke stappen zijn zowel in de komende 10 jaar als in de volgende kabinetsperiode nodig om deze omgeving te ontwikkelen? Dit gaat niet alleen om onze energievoorziening, maar over een omgeving waarin onder andere beschikbaarheid en betaalbaarheid van woningen, gezondheid, sociale aspecten, mobiliteit en de verbinding tussen stad en regio in elkaar grijpen.