Natuur, landbouw & voedsel
Nederland staat voor een hervorming van het landbouw- en voedselsysteem. Echte waarde centraal: van boer tot bord werken aan gezonde systemen.
Nederland staat voor een hervorming van het landbouw- en voedselsysteem. Echte waarde centraal: van boer tot bord werken aan gezonde systemen.
Nederland staat voor een ingrijpende hervorming van het landbouw- en voedselsysteem. De huidige manier van produceren, verwerken en consumeren zet klimaat, natuur, biodiversiteit, waterkwaliteit en gezondheid onder druk. Deze grenzen worden steeds zichtbaarder, onder meer via stikstofproblematiek, droogte en groeiende maatschappelijke spanningen. De opgave vraagt om een fundamentele transitie en heldere visie op natuur, waarin ecologische, economische en sociale waarden samen worden gewogen.
Centraal staat het zichtbaar maken en eerlijk verdelen van waarde. Instrumenten als True Cost Accounting en True Value Language helpen om verborgen kosten en baten – zoals milieuschade, gezondheidseffecten en sociale impact – inzichtelijk te maken en mee te laten wegen in prijzen, beleid en investeringen.
De transitie begint in het landelijk gebied, met nieuwe vormen van samenwerking zoals agrarische collectieven en natuur-inclusief beheer. Tegelijkertijd vraagt zij om beweging in de hele keten, tot en met een gezondere voedselomgeving voor consumenten. Dat vraagt gezamenlijke actie van boeren, bedrijven, overheid en maatschappelijke partijen, met als doel eerlijke verdienmodellen en een toekomstbestendig systeem van boer tot bord.
Om deze transitie te versnellen ontwikkelt Springtij de Trein Landbouw- en Voedseltransitie: een tweejarig programma waarin partijen uit overheid, bedrijfsleven, kennis, finance en samenleving samen verkennen hoe echte waarde leidend kan worden in het landbouw- en voedselsysteem.
De trein bestaat uit thematische wagons: sessies, werkateliers, praktijkverkenningen en co-creatieve trajecten waarin inhoud, samenwerking en handelingsperspectief samenkomen. De trein sluit aan bij bestaande initiatieven, zoals True Value Language, het Net Positive Network, het werk van het ministerie van LVVN, de Transitiecoalitie Voedsel en het bredere Springtij-netwerk.
De invulling van de wagons groeit stap voor stap, samen met partners en bestaande platformen. Niet alles ligt vooraf vast; de gezamenlijke verkenning, het leren van praktijkervaringen en het ontwikkelen van nieuwe verbindingen vormen de kern van de aanpak.
Hoe maken we de werkelijke kosten en baten van voedsel zichtbaar én sturend? True Cost Accounting brengt milieu-impact, gezondheidseffecten en sociale gevolgen in kaart en vertaalt deze naar prijsstelling, inkoop, financiering en beleid. Zo ontstaat een eerlijkere verdeling van waarde in de keten.
Een gedeelde taal is daarbij essentieel. Met True Value Language ontwikkelen partijen één gemeenschappelijk begrippenkader, waardoor samenwerking wordt versterkt, transparantie toeneemt en nieuwe afspraken mogelijk worden die doorwerken in besluitvorming en investeringen.
De transitie naar een toekomstbestendig landbouw- en voedselsysteem vraagt om nieuw perspectief in het landelijk gebied en om andere manieren van organiseren. In deze wagon verkennen we hoe gebiedsgerichte aanpakken en governancevormen, zoals agrarische collectieven, kunnen bijdragen aan landbouw- en natuurherstel.
We gaan in gesprek met jonge boeren en natuurboeren over wat zij nodig hebben om hun plannen te realiseren. Welke samenwerkingen werken al? Hoe schalen we die op? En welke rol spelen overheid, grondeigenaren en ketenpartijen? Samen zoeken we naar concrete handvatten voor perspectief in landbouw en natuur.
De stikstofopgave raakt de kern van het landbouwsysteem en maakt fundamentele keuzes onvermijdelijk. In deze wagon onderzoeken we de samenhang tussen stikstof, grondprijzen en grondeigenaarschap.
Hoe vergroten we de mobiliteit van grond, zodat ruimte ontstaat voor extensivering, natuurinclusieve landbouw en nieuwe verdienmodellen? Welke rol kan een grondbank spelen? We verkennen instrumenten, prikkels en samenwerkingen die beweging kunnen brengen in een systeem dat nu vaak vastloopt.
Gezondheid is onlosmakelijk verbonden met het voedselsysteem. In deze wagon staat de impact van bestrijdingsmiddelen centraal: op de leefomgeving, op boeren en op consumenten.
We onderzoeken de ecologische en sociale effecten en de spanning die dit oplevert voor biologische boeren en andere koplopers in duurzame landbouw. Wat is nodig om het gebruik van schadelijke middelen af te bouwen, terwijl tegelijkertijd een eerlijk speelveld en toekomstperspectief behouden blijven? Deze wagon verbindt gezondheidsvraagstukken met landbouwpraktijk, markt en beleid.
De verschuiving naar een gezondere voedselomgeving en meer plantaardige eiwitten biedt kansen voor innovatie, nieuwe markten en verdienmodellen. In deze wagon verkennen we hoe deze beweging kan worden versneld, van productie tot consumptie.
Welke rol spelen boeren, verwerkers, retailers en overheid in het veranderen van aanbod, prijs en keuzeomgeving? En hoe zorgen we dat deze transitie niet alleen duurzaam is, maar ook eerlijk, toegankelijk en aantrekkelijk voor alle betrokken partijen?
De trein is gericht op het ontwikkelen van:
Tijdens Springtij Forum komen alle thema’s, perspectieven en deelnemers samen. Drie dagen lang werk je op Terschelling met een diverse groep aan de ecologische en maatschappelijke vragen van deze tijd in ontmoeting, verdieping en actie.
Bekijk het totale programmaoverzicht van ruim 50 werksessies.
Schrijf je in voor de nieuwsbrief en ontvang terugblikken, vooruitblikken en uitnodigingen voor komende activiteiten.