Skip to main content

Afscheid nemen van waarden die ons lange tijd hebben gediend, maar een duurzame toekomst inmiddels in de weg staan. En nieuwe waarden formuleren die juist nodig zijn om die toekomst mogelijk te maken. Daar draaide het om tijdens de Springtij sessie ‘Niet alles kan meer… En nu?’ Lees hier het verslag.

Bij binnenkomst werden de deelnemers via koptelefoons toegesproken door de stem van de toekomst. Die vertelde hun dat het tijd was om afscheid te nemen van wat was. Niet alleen voor zichzelf, maar juist ook voor ‘degenen die achterblijven in de toekomst’.

Altijd, alles en overal kan niet meer

Vervolgens vertelden drie vertegenwoordigers van de sectoren water, mobiliteit en energie van welke waarden we volgens hen afscheid moeten nemen. Tjeerd Roozendaal van drinkwaterbedrijf Vitens sprak over de vanzelfsprekendheid waarmee we ervan uitgaan dat er altijd voldoende schoon en betrouwbaar drinkwater beschikbaar is. Die vanzelfsprekendheid staat steeds meer onder druk. Tjeerd wierp daarom de vraag op: zijn we bereid grenzen te stellen om ons drinkwater ook voor de toekomst veilig te stellen?

Volgens Martin Guit van Rijkswaterstaat moeten we accepteren dat het hoofdwegennet altijd maar beschikbaar is, zodat we de individuele vrijheid hebben om letterlijk te gaan waar en wanneer we willen, haar grenzen kent.

Die individuele vrijheid werd ook door Maarten Riemens van netbeheerder Alliander ter discussie gesteld. Volgens hem moeten we afscheid nemen van het idee dat energie onbeperkt beschikbaar is en dat we onze auto kunnen opladen of de wasmachine kunnen aanzetten wanneer het ons uitkomt.

Altijd, alles en overal kan niet meer. Dat geldt voor alle drie de sectoren.

Afscheid van oude waarden

Vervolgens kregen de deelnemers de opdracht om, geïnspireerd door de verhalen van de drie sprekers, zelf een waarde op te schrijven waarvan volgens hen afscheid moet worden genomen. Dat leverde uiteenlopende antwoorden op: ‘overvloed’, ‘individualisme’, ‘zekerheid’ en de ‘productgedachte’ (‘water is geen product, maar een waarde’).

Dat afscheid hoeft overigens niet alleen zwaar, vervelend of verdrietig te zijn. Zoals één van de deelnemers opgewekt zei: “We moeten afscheid nemen van de overvloed. En daar heb ik eigenlijk ook wel zin in, want dat kan een hele leuke toekomst zijn”

Afscheid is geen punt, maar een komma

Na het loslaten van oude waarden was het daarom tijd om nieuwe te formuleren. Eerst schetsten de drie inspiratoren welke toekomst zij voor hun sector voor zich zien.

Tjeerd Roozendaal sprak over het delen in plaats van verdelen van ons water. Volgens hem is begrenzen noodzakelijk, onder meer om ruimte te houden voor natuurbehoud. Ons wegennet moet volgens Martin Guit niet steeds verder worden uitgebreid, maar vooral goed worden onderhouden en toekomstbestendig worden gemaakt. Tevens moet het HWN veel meer een integraal onderdeel worden van zijn omgeving. We moeten van een systeem dat vooral in dienst staat van individuele vrijheid — gaan waar en wanneer je wilt — naar een systeem waarin de collectieve maatschappelijke waarde centraal staat.

Ook Maarten Riemens pleitte voor die omslag als het gaat om energie. Om tot een betaalbaar en toereikend energiesysteem te komen, moeten we veel meer vanuit ‘samen’ gaan denken. Geen onbeperkte individuele vrijheid — iedereen, alles, tegelijkertijd — maar collectieve vrijheid binnen grenzen: iedereen krijgt wat nodig is.

Samen, lef, radicaal minder

Geïnspireerd door deze vergezichten formuleerden de deelnemers vervolgens nieuwe waarden. Die kregen een plek op een totempaal: een symbool van waar je als gemeenschap voor staat, wat je belangrijk vindt en waartoe je samen in staat bent.Op die nieuwe totempaal keerde één woord opvallend vaak terug: samen.

Deze en vele andere nieuwe waarden vormden vervolgens de inspiratie voor het formuleren van een nieuw verhaal voor de toekomst. Een verhaal teruggebracht tot één zin. Dat leverde uitspraken op als: ‘Het initiatief nemen om SAMEN de toekomst vorm te geven’, ‘Lef en daadkracht voor rust nu én in de toekomst’ en ‘We besluiten samen dat radicaal minder genoeg is.’

En nu?

Maar daarmee is het verhaal niet af. Want hoe nemen de deelnemers deze nieuwe waarden mee naar hun dagelijkse praktijk? En vooral: tot welke concrete keuzes en acties gaan ze leiden?

Dat zal tijdens de geplande vervolgsessies in Pakhuis de Zwijger en Nieuwspoort verder vorm moeten krijgen. Want als niet alles meer kan, is uiteindelijk de belangrijkste vraag: wat willen we dan wél?

24 september 2026. Verslag van werksessie tijdens Springtij Forum 2026 door Daan Nieber. 
Inspiratoren: Tjeerd Roozendaal (Vitens), Maarten Riemens (Alliander), Martin Guit (RWS). 
Moderator: Lindsay Vogelzang. Loods: Jolanda van der Veen (Springtij).