Onderzoek ‘Van bodem naar buik’

Monica van Leeuwen heeft haar master afstudeeronderzoek bij Dierwetenschappen aan Wageningen Universiteit gedaan in samenwerking met Springtij. We zijn trots op de heldere inzichten en conclusies die haar onderzoek heeft opgeleverd. Het blijkt dat de relatie tussen de bodem en mensen niet alleen via ons voedsel maar ook via water en lucht sterk is.
Wij zijn door haar onderzoek gesterkt in onze opvatting dat een gezonde bodem essentieel is voor gezonde mensen en kijken uit naar de uitkomsten van anderen die deze relatie onderzoeken.

Recent buigen steeds meer wetenschappers zich over de vraag of gezonde bodems leiden tot gezondere mensen. Bewijs voor deze hypothese kan een belangrijke rol spelen in de transitie naar een duurzamer voedselsysteem. Om te inventariseren of en hoe een gezonde bodem kan bijdragen aan de gezondheid van de mens, heeft Monica van Leeuwen, Master student Dierwetenschappen, verschillende experts geïnterviewd. Daaruit bleek dat bodem en mens onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn, via de bodem zelf, maar ook via voedsel, lucht en water. Uit de interviews werden twee directe en twee indirecte relaties geïdentificeerd tussen bodem en mens, die wetenschappelijk zijn onderbouwd.

Enerzijds geven steeds meer studies aan dat er sterke correlaties zijn tussen de blootstelling aan bacteriën uit de natuurlijke omgeving en de ontwikkeling van het afweersysteem van mensen. Om deze reden zou direct contact met materialen met een divers microbioom, zoals de bodem, als preventieve maatregel kunnen worden aanbevolen. Dit zou kunnen helpen om verschillende immuunziekten te voorkomen, zoals allergieën en astma. Anderzijds kan de directe overdracht van residuen van ongewenste stoffen van bodem naar mens mogelijk een gevaar vormen voor de menselijke gezondheid. Als voorbeeld leggen steeds meer onderzoeken verbanden tussen het gebruik van pesticiden en de snelle groei van het aantal Parkinsonpatiënten in Nederland.

Naast deze twee directe relaties kan de bodem ook indirect de gezondheid van de mens beïnvloeden, via onder andere voedsel. Ten eerste kan de aanwezigheid van ongewenste stoffen de stabiliteit en activiteit van het bodemleven beïnvloeden. Het bodemleven speelt een cruciale rol bij de productie van gewassen, door het omzetten van organische stof in voedingsstoffen en het sluiten van kringlopen. Als het bodemleven wordt verstoord, kan de groei van planten hierdoor beperkt worden. Ten tweede is aangetoond dat de samenstelling van de bodem bepalend is voor de samenstelling van de planten die daarop groeien. Zo blijkt uit onderzoek dat een uitbundig en divers microbioom leidt tot hogere gehaltes aan voedingstoffen in planten, die bevorderlijk kunnen zijn voor de menselijke gezondheid. Residuen van ongewenste stoffen in de bodem zoals zware metalen, daarentegen, kunnen leiden tot hogere gehaltes aan allergene eiwitten in planten, wat bij mensen tot heftige reacties kan leiden.

Deze vier relaties geven interessante indicaties dat een gezonde bodem, met een biodivers microbioom en zonder contaminanten, zou kunnen leiden tot gezondere mensen. Toch blijft het moeilijk om causale verbanden aan te tonen die deze relaties kunnen onderbouwen. Dit komt door verschillende redenen die het onderzoek belemmeren, zoals een gebrek aan definities, een gebrek aan kennis over de verschillende processen in bodem en mens, de complexiteit van het systeem en de verzuiling van de wetenschap.

Wil je toegang krijgen tot het volledige verslag van het onderzoek ‘Van bodem naar buik’?
Neem dan contact op met Monica van Leeuwen via monica.vanleeuwen@wur.nl.