Rond de klok groen | Carbon free energy

ROND DE KLOK GROEN: DE SPRONG NAAR 24/7 CO2-VRIJE ENERGIE 

“Tijdens deze interactieve sessie trappen we een nieuw traject af waarin bedrijven, beleidsmakers, experts en maatschappelijke organisaties samen bouwen aan de toekomst van 24/7 CO2-vrije energie” aldus Samira Ibrahim, één van de oprichters van Platform Energiebewustzijn. “Het creëren van maatschappelijk draagvlak staat hierbij centraal: we willen niet alleen van bovenaf sturen, maar juist samen met alle betrokkenen – van onderop – de richting bepalen. Deze sessie is de kick off van dit traject dat hier op Springtij gestart wordt en de komende maanden met allerlei expertsessies wordt uitgewerkt.”  

De energietransitie is in volle gang, maar achter de groei van het gebruik van energie uit zon en wind, schuilt een ongemakkelijke waarheid: we blijven afhankelijk van fossiele pieken. De echte uitdaging ligt in het realiseren van een energievoorziening die altijd en overal schoon is. 24 uur per dag, 7 dagen per week. 24/7 Carbon-Free Energy (CFE) is de volgende sprong, maar vraagt om innovatie én breed maatschappelijk draagvlak. 

“Met 24/7 Carbon-Free Energy ga je naar een ander systeem waarbij je per uur kijkt welke energie we gebruiken en in hoeverre dat CO2vrij is en voortkomt uit natuurlijke bronnen”, licht Samira toe. “In Noorwegen worden hier al mooie pilots mee gedraaid, waar gebrek aan zonne- en windenergie wordt opgevangen met waterkracht. Zo stem je je energiebehoefte per uur af op de natuurlijke bronnen.”  

In Nederland komt nog 47% van de elektriciteit uit fossiele bronnen, 53% is inmiddels afkomstig uit wind en zon. “Het platform is opgericht vanuit de vraag ‘is de relatie die we hebben met energie nog wel normaal, of kunnen we gaan denken hoe we onze energiebehoefte afstemmen op wat er beschikbaar is’, vervolgt Samira. “Dan kunnen we ons gedrag gaan veranderen en een verschil maken.”  

De voordelen voor bedrijven zijn legio. “Om te beginnen gaan we naar een duurzamer systeem”, licht Stephan de Jonge van KPN toe. “En zoeken nieuwe bronnen. Bovendien gaat dit over leverzekerheid. En tot slot gaat het er ook om, om goedkoper te kunnen leveren”.  

“Als we het ritme van de samenleving leren aanpassen aan de natuurlijke bronnen, dan klinkt dat misschien idealistisch, maar dan heeft dat veel voordelen. We weten nog lang niet alles, dus kijken enorm uit naar de samenwerking met al deze partijen die we hier op Springtij leren kennen”, besluit Samira.  

Erika van der Linden van het Ministerie van Klimaat en Groene Groei vertelt over netcongestie als consequentie van het uitbreiden van de elektriciteitsnetwerken. Wat zou helpen, is als we de piekbelasting met elkaar naar beneden kunnen krijgen, door het concept van 24/7 Carbon-Free Energy dan kunnen we de systeemkosten van de energietransitie verminderen en de transitie vooruithelpen. Echter, het ontbreekt het ministerie aan middelen. “We zien dat het idee van 100% CFE echt heel veel geld gaat kosten. We hebben concrete plannen om tot 90% te kunnen komen, dat gaat lukken en is financieel haalbaar. Maar de laatste 10% is in verhouding veel duurder. Onze eerste ambitie is dan ook om die 90% te kunnen halen. Om natuurlijk wel op termijn ook te komen tot die 100%. Concrete dingen die iedereen al kan doen om bij te dragen: de vaatwasser met je app laten draaien als de zon schijnt zodat je je zonneënergie kunt gebruiken. Of je auto opladen. Slimme software gaat ons hierbij helpen!”  

Aniek Moonen, oprichter van het Future Design Institute en Maarten Hajer van de Urban Future Studio aan de Universiteit Utrecht zetten de 50 deelnemers in de zaal aan het werk met de creatieve werkvorm ‘Droom & Doen’. “Dystopisch denken, mensen wijzen op alle rampen die zich aandienen, werkt niet”, trapt Maarten af. “Dat verlamt. Denken in droomscenario’s, vanuit de gedachte waar we naartoe willen en hoe die gedroomde toekomst er dan uitziet, dát werkt wel. Vanuit de gedacht ‘wat kan wel’, vanuit die idealen, het ultieme wensplaatje in plaats van doemscenario’s gaan we in deze sessie vormgeven aan de toekomst.” Aniek legt uit dat Future Design een methode is die als doel heeft om de belangen van toekomstige generaties te behartigen en hen te betrekken in de besluitvorming van vandaag. “Een methode die een nieuw gesprek kan starten,” concludeert Aniek.  

Tijdreis 

We reizen door de tijd en landen in 2065 als een toekomstige generatie en geven adviezen aan onze voorouders in 2025. Wat hadden wij graag gewild dat zij anders hadden gedaan? Als toekomstige generaties bepalen we welke waarden we het belangrijkst vinden in een energiesysteem dat écht 24/7 CO2-vrij is. Als advies aan onze voorouders geven we mee om te stoppen met het idee dat energie altijd beschikbaar is, stoppen met oorlog voeren en individualisme, overconsumeren en steeds maar weer meer willen. En stop met het zien van energie als winstmodel.  

Wat ze vooral moeten continuëren, is het verder doorontwikkelen van het gebruik van waterstof, het luisteren naar elkaar en vooral blijven inzetten op energiebesparing. Energiecoöperaties zijn waardevol, hun activiteiten moeten meer gestimuleerd worden. Technologisch moeten we niet op één paard wedden maar blijven inzetten op meerdere opties. En laten we vooral blijven luisteren naar Tom Middendorp. 

En waar ze zich vooral hard voor moeten maken, onze voorouders, is het kijken naar de lange termijn en inzetten en doorontwikkelen van de circulaire economie. Verder is het noodzaak om duurzame energie te gaan zien als een schaars goed, dat bovendien lokaler opgewekt mag worden. Focus op consuminderen en minder of geen vlees eten. En werken aan meer empathie in de samenleving.  

Tot slot 

De oogst van deze sessie en de inventarisatie van de obstakels vormen de basis voor het vervolgtraject en wordt bottom-up opgebouwd tot een gezamenlijk advies aan politiek en praktijk.  

Foto's: Tom Doms. Verslag: Nicolyn Dijkstra. Springtij Forum 2025