De grote transities van onze tijd raken niet alleen systemen, maar vooral mensen. Het thema Samenleving onderzoekt hoe we rechtvaardigheid, menselijkheid en samenhang centraal houden in een wereld van grote transities en snelle veranderingen.
Veel van de grote opgaven van deze tijd – duurzaamheid, energie, defensie, digitalisering en leefomgeving – worden vaak afzonderlijk benaderd. Wat daarbij verloren dreigt te gaan, is het grotere maatschappelijke verband. Vraagstukken rond ecologie, economie en veiligheid zijn onlosmakelijk verbonden met rechtvaardigheid, mensenrechten en menselijke waardigheid.
In het publieke debat verschuift de aandacht regelmatig van het ene thema naar het andere. Wat urgent is, krijgt ruimte; wat minder zichtbaar lijkt, verdwijnt naar de achtergrond. Duurzaamheid is daar een voorbeeld van: lang een dominant verhaal, maar steeds vaker iets wat wordt opgeschort wanneer andere belangen – zoals defensie of economische groei – zich aandienen. Die beweging legt een dieper probleem bloot: het gebrek aan lange-termijndenken en integrale afwegingen.
Tegelijkertijd zien we dat maatschappelijke verhalen steeds technischer en abstracter worden. Discussies over energie, grondstoffen of technologie gaan al snel over systemen, prijzen en capaciteit, terwijl de menselijke gevolgen minder aandacht krijgen. Dat kan leiden tot vervreemding, zeker in een samenleving waarin mensen zeer verschillende ervaringen hebben met mondiale crises, ongelijkheid en conflict.
Binnen het thema Samenleving richt Springtij zich op het herstellen van samenhang en perspectief. Niet door elk maatschappelijk vraagstuk afzonderlijk te behandelen, maar door steeds te vertrekken vanuit het grotere geheel: wat betekent dit voor een waardig en gezond bestaan voor iedereen?
Een belangrijk aandachtspunt is taal en framing. Welke woorden gebruiken we om maatschappelijke opgaven te duiden? Wie voelt zich aangesproken door die taal en wie juist niet? Door vraagstukken te koppelen aan gedeelde waarden – zoals gezondheid, verbondenheid en rechtvaardigheid – ontstaat ruimte voor een inclusiever gesprek en breder draagvlak.
Springtij biedt daarnaast ruimte om te reflecteren op geloofwaardigheid en consistentie. Maatschappelijke verandering vraagt om meer dan goede intenties; het vraagt om handelen dat in lijn is met uitgesproken waarden. Wanneer beleid of praktijk daarin tekortschiet, ondermijnt dat vertrouwen – in instituties, organisaties en leiderschap.
Ook thema’s als democratie, zeggenschap en technologische macht raken direct aan de samenleving. Wie beslist, welke stemmen worden gehoord en welke systemen sturen ons handelen? Door deze vragen expliciet te maken, wil Springtij bijdragen aan bewustwording en handelingsperspectief.
Binnen het thema Samenleving betekent wat moet vraagt moed het durven stellen van fundamentele vragen. Vragen over onze afhankelijkheid van mondiale systemen, over de ecologische en menselijke impact van conflicten, en over de keuzes die collectief worden gemaakt – of juist vermeden.
Het vraagt moed om bestaande structuren ter discussie te stellen, zeker wanneer die nog binnen het huidige systeem functioneren. Om niet alleen te optimaliseren, maar echt te veranderen. Dat vraagt leiderschap van mensen en organisaties met invloed: het goede voorbeeld geven, consequent zijn en laten zien dat andere keuzes mogelijk zijn.
Tot slot vraagt het moed om dit niet alleen te doen. Maatschappelijke verandering vraagt collectieve betrokkenheid, onderling vertrouwen en de bereidheid om elkaar te steunen wanneer verandering schuurt. Juist daar ligt de kern van dit thema: samen blijven staan voor menselijkheid, ook wanneer de context complex en weerbarstig is.
Tijdens Springtij Forum komen alle thema’s, perspectieven en deelnemers samen. Drie dagen lang werk je op Terschelling met een diverse groep aan de ecologische en maatschappelijke vragen van deze tijd in ontmoeting, verdieping en actie.
Bekijk het totale programmaoverzicht van ruim 50 werksessies.
Schrijf je in voor de nieuwsbrief en ontvang terugblikken, vooruitblikken en uitnodigingen voor komende activiteiten.
We staan voor enorme uitdagingen, groter dan ooit. Niet alleen de Corona-crisis maakt ons hiervan bewust. Ook voor corona was duidelijk dat diepgaande veranderingen nodig zijn. Maar de mens schuwt van nature vaak veranderingen en houdt graag vast aan het oude, bekende en vertrouwde. Inspiratie geeft je kracht, zorgt voor motivatie en wakkert je innerlijke passie aan. Voor welke uitdaging je ook staat, inspiratie zorgt voor de redenen waarom je iets echt graag wilt. Inspiratie zorgt ervoor dat je in beweging wilt komen en dat je vooruit wilt gaan. Inspiratie is iets heel persoonlijks, sommigen vinden inspiratie in de natuur, anderen in religie en geloof. Op Springtij gaan we kijken hoe we inspiratie kunnen inzetten om de duurzame transitie van Nederland te versnellen, op persoonlijk vlak en ook gezamenlijk.
Al voor Corona was het duidelijk: we kunnen zo niet doorgaan. Het systeem kraakt aan alle kanten, we overschrijden de draagkracht van de aarde en de sociale ongelijkheid wordt steeds groter. Het groei paradigma en de consumptie-waan van de afgelopen decennia zijn niet langer houdbaar. Globalisering maakt ons afhankelijk. Het is hoog tijd voor een grondige systeemverandering. Naar een rechtvaardig, ecologisch en sociaal verantwoord en duurzaam systeem. Hiervoor zijn stimulerende en regulerende maatregelen nodig. Een ander belastingsysteem, beprijzen van de ‘Commons’, nieuwe indicatoren (naast of in plaats van het BNP). De coronacrisis spoort ons aan om nu meteen aan de slag te gaan.
In het kernthema leiderschap gaat het over de hernieuwde verbindingen die nodig zijn voor samenleven. In de crisis gloort ook hoop. Wereldwijd staan mensen op, verenigen zich en willen een diepgaande verandering in onze samenlevingen.
Wij gaan op pad, ontdekken, confronteren, zoekend naar de andere vragen, de nieuwe antwoorden, de verbinding en inspiratie. Naar een nieuw balans tussen individu en collectief, geestelijk en materie. Hier en elders, tussen natuur en mens, en onderling.
We werken met kennis vanuit transitietheorie en systeem leiderschap. Met moedige leiders, ondernemers, burgers, jong en oud samen. We gebruiken de kracht van luisteren en de kracht van onze stem. Omdat het kan!
Bij alle opgaven spelen mensen en sociale systemen de bepalende rol. Technische oplossingen werken alleen als ze gepaard gaan met sociale innovatie. Wereldbeeld, cultuur, sociale dynamiek en persoonlijke overtuigingen zijn evenzeer bepalend voor gedrag als regels, normen, prijsprikkels en technologie.
Sociale systemen vertonen grote stabiliteit, maar zijn ook steeds aan verandering onderhevig. Veel krachten oefenen er invloed op uit, zoals (social) media, marketing, rolmodellen, politiek, kunst, levensbeschouwelijke organisaties, onderwijs, wetenschap, etc.. Hoe is verandering in de gewenste richting te sturen?
Soms kan verandering snel gaan. De Corona-crisis en de sociale, psycologisch en economische nasleep daarvan hebben dat al laten zien, maar de effecten op termijn kennen we nog niet. Hoe kunnen de kansen die dit biedt benutten en de bedreigingen vermijden?
Een directielid van de Nederlandse Bank stelde recent dat ‘back to normal’ geen optie is. Dat leidt tot 3,7 graden opwarming en heeft catastrofale gevolgen voor onze samenleving. Stiglitz en Stern (Universiteit van Oxford) adviseren dat we nu moeten investeren in die sectoren die én de economie én het klimaatbeleid steunen. De Nederlandse doelen voor 2030 op klimaat- en ander gebied zijn helder én hoogstnoodzakelijk. Over hoe we daar komen valt nog wel wat te zeggen. Op Springtij gaat de industrie, overheden en maatschappij zoeken naar hoe ‘we’ dat gaan doen, wat ervoor nodig is én wat het kan opleveren.
Nederland leeft met water. Als deltabewoners heeft onze identiteit zich ontwikkeld met de meanderende rivieren, ons profijt van en ontzag voor de zee en ons polderlandschap. Hollandsche kunstenaars hebben deze identiteit gevangen in hun beelden en woorden.
Onze Delta staat onder druk, zoals over de hele wereld het geval is. Klimaatverandering leidt tot grote veranderingen in de afvoer van onze rivieren, de neerslag en droogte en de zeespiegel. Maar ook de biodiversiteit verandert: de vogels verleggen hun trek, unieke Nederlandse natuur staat onder druk. En ons intensief ruimtegebruik leidt tot waterkwaliteitsproblemen. Maar water biedt ook energie en ruimte voor de energietransitie.
In de sessies willen we vanuit het perspectief van het IJsselmeer, de Noordzee en Wadden kijken naar de kansen en bedreigingen voor deze grote wateren. En met elkaar bezien welke inspiratie, welk leiderschap en welke sociale en financieel-economische veranderingen nodig zijn om van deze unieke ‘sense of place’ duurzame paradepaardjes te maken.
Het Coronavirus maakt ons bewust van onze kwetsbaarheid. Natuur zorgt voor veerkracht en ontspanning. Dit waarderen we maar het komt niet terug in hoe we ervoor zorgen. Ook ervaren we door de Coronacrisis dat globalisering ons afhankelijk heeft gemaakt van lange ketens. We slepen ons voedsel de halve aardbol rond. Laten we deze inzichten gebruiken om de andere crisis (stikstof, biodiversiteit, klimaat) aan te pakken. We gaan het gesprek aan met de boer als producent en beheerder van het landschap, de bewoner als consument en recreant, en de natuurbeheerder als beschermer van soorten. En het mag schuren.
Hoe ziet wonen en werken in een duurzame omgeving eruit? En welke stappen zijn zowel in de komende 10 jaar als in de volgende kabinetsperiode nodig om deze omgeving te ontwikkelen? Dit gaat niet alleen om onze energievoorziening, maar over een omgeving waarin onder andere beschikbaarheid en betaalbaarheid van woningen, gezondheid, sociale aspecten, mobiliteit en de verbinding tussen stad en regio in elkaar grijpen.
