Programma Springtij

Binnen Springtij werken we integraal aan de vraagstukken van morgen voor een ‘schoner, mooier, socialer en gezonder Nederland’. Deze vraagstukken leggen verbanden tussen sectoren, belangen en perspectieven. Om tot gedragen oplossingen te komen is het belangrijk dat ’the whole system in the room’ aanwezig is. 

 

Integratie programmaopbouw

Onze economie heeft nu vooral een sectorale benadering (denk aan agrarisch, natuur, mobiliteit, energie, etc.). De duurzaamheidsopgaven worden verkokerd aangepakt. Het heeft ertoe geleid dat voor elke sector en vraagstuk een eigen kennis- en beleidswereld is ontstaan.

Springtij verbindt die werelden juist met elkaar. We behandelen dit jaar vijf vraagstukken. Omdat de grote transities van deze tijd niet binnen de grenzen van één sector zijn op te lossen. Door vanuit overkoepelende vraagstukken te werken, leggen we verbanden tussen sectoren, belangen en perspectieven.

Zo ontstaat ruimte voor nieuwe inzichten, onverwachte samenwerkingen en integrale oplossingen die wél werken in de praktijk. Vraagstukken dagen uit tot het stellen van andere vragen en nodigen uit tot het zoeken van antwoorden voorbij de gebaande paden.

Klik op onderstaande visual om meer informatie over het vraagstuk en speerpunten op Springtij Forum te lezen.

Maatschappij voor iedereen

Hoe ontwikkelen we een veerkrachtige, solidaire samenleving waarin eigenaarschap, verantwoordelijkheid en zeggenschap ligt bij de gemeenschap?

Waardige economie

Hoe realiseren we een industrie en economie die tegelijkertijd waardig, circulair, sociaal rechtvaardig én geopolitiek vitaal is?

Leefbare omgeving

Hoe delen en begrenzen we de ruimte in Nederland zó dat we vitale ecosystemen herstellen, mensen gezond en verbonden leven én de leefomgeving weer echt van iedereen wordt?

Natuur als leidraad

Hoe maken we nature-based solutions de basis van onze economie en samenleving, zodat we leven in balans met de natuur én haar intrinsieke waarde erkennen?

Waarden gedreven leiderschap

Hoe ontwikkelen we moedig en waardengedreven leiderschap, dat koers houdt in een wereld van conflicterende loyaliteiten en complexe morele keuzes?

Whole system in the room concept

Het concept ‘Whole System in the Room’ gaat uit van het betrekken van alle stakeholders bij besluitvormingsprocessen. Dit is cruciaal als we naar een schoner, mooier, socialer en gezonder Nederland willen toewerken. Het concept is gebaseerd op de gedachte dat de kracht van collectieve intelligentie en diversiteit in ervaring/kennis leidt tot robuustere, duurzamere oplossingen.

Springtij werkt vanuit de driehoek van ‘overheid/politiek’, ‘bedrijfsleven’ en ‘maatschappelijk middenveld’, zodat alle verschillende stakeholders betrokken zijn. Daarnaast is alles wat we doen geïnspireerd vanuit kunst en wetenschap (art & science).

Art & science

Het inhoudelijk programma is geheel ingebed in een basis van art & science. Kunstenaars en wetenschappers worden vanaf het begin betrokken bij de ontwikkeling van het programma. Zodat we alle mogelijke kanten van de vraagstukken kunnen bekijken en deze visies zullen bijdragen aan nieuwe en brede oplossingen.

IMPRESSIE PROGRAMMA

Onderstaand een selectie van de werksessies die dit jaar op Springtij Forum geprogrammeerd worden.

De Toekomst van ondernemerschap in Europa

True Profit

Het belangrijkste klimaat van de afgelopen maanden? Ons ondernemersklimaat. Concurrentievermogen is aan de orde van de dag en duurzaamheid lijkt een bijrol te krijgen.
Maar onze economie zal duurzaam zijn, of ze zal er niet meer zijn. De enige manier om toekomstbestendig én competitief te blijven, is door het speelveld te veranderen. Niet langer concurreren op de laagste prijs, maar op de True Profit: de werkelijke waarde die een onderneming toevoegt aan brede welvaart in de samenleving.

Zo starten we een race naar de top, waar de meest impactgedreven bedrijven uitgroeien tot de nieuwe koplopers. Maar hoe komen we daar?

Samen met de transitie-experts van het Transmission Institute ontwikkelen we het pad naar True Profits. Een sessie vol scherpe inzichten, concrete handvatten en gezamenlijke actie. Want de toekomst wacht niet.

Van wegwerp naar waarden

De Europese en Nederlandse economie zijn sterk afhankelijk van de import van grondstoffen. Tegelijkertijd ligt er een enorm potentieel in hergebruik, recycling en urban mining. Een circulaire benadering kan bijdragen aan strategische autonomie, economische weerbaarheid én het verlagen van milieu-impact. We staan op een goudmijn: “De grondstoffen van de toekomst liggen bovengronds,” aldus Steven van Eijck.

In deze werksessie ontwikkelen we circulaire strategieën die afhankelijkheid verkleinen, hergebruik stimuleren en samenwerking activeren. Daarbij bouwen we voort op actuele beleidskaders zoals de Grondstoffenstrategie van de ministeries I&W en KGG en het Global Circularity Protocol, dat internationale spelregels geeft voor circulair materiaalgebruik.

Met deze input ontwikkelen deelnemers concrete handelingsperspectieven voor bedrijven, overheden en kennisinstellingen.

De belofte en risico's van deze disruptieve technologie

Quantum technologie

Durf jij de belofte en risico's van radicale nieuwe oplossingen te verkennen? In deze sessie duiken we in de baanbrekende wereld van quantumtechnologie, die belooft revolutionaire mogelijkheden te bieden voor klimaatoplossingen. Van ongekende rekenkracht tot innovatieve energiebeheerstrategieën, quantumtechnologie kan complexe problemen aanpakken die traditionele technologieën niet kunnen oplossen.
Echter, met deze beloftes komen ook belangrijke vragen. Wie krijgt de controle over deze krachtige technologie? Wat zijn de risico's van machtsconcentratie en technologische afhankelijkheid? We onderzoeken niet alleen de voordelen, maar ook de ethische en maatschappelijke vraagstukken die gepaard gaan met de implementatie van quantumtechnologie. Dit omvat thema's zoals privacy, ongelijkheid in toegang en de impact op de arbeidsmarkt.
Samen gaan we in gesprek over morele dilemma's en ontwikkelen we ideeën voor toepassingen die niet alleen slim, maar ook rechtvaardig en duurzaam zijn. Laten we de potentie van quantumtechnologie ontdekken en werken aan oplossingen die een significante positieve impact op onze wereld kunnen hebben. De toekomst staat voor de deur; met de juiste aanpak kunnen we duurzame doorbraken realiseren.
Hoe maak je de juiste keuzes?

Decentrale energie systemen

We denken in Nederland nog niet structureel na over de samenhang en interactie van de planetaire grenzen, en kiezen daarom vaak voor ‘quick fixes’. Door uit te zoomen en meerdere routes te verkennen die de planetaire grenzen in samenhang kunnen oplossen, kunnen we andere systeemkeuzes maken.
Leiderschap met intentie

De kracht van intenties voor leiders

In een tijd van snelle veranderingen en complexe uitdagingen biedt deze sessie een vernieuwende benadering van leiderschap: intentioneel leiderschap.

Leiders worden uitgenodigd om de impact van hun intenties te verkennen en te ontdekken hoe spiritueel leiderschap kan bijdragen aan authentieke en duurzame besluitvorming.

Rond de klok groen

De sprong naar 24/7 CO2-vrije energie

Hoe zorgen we ervoor dat elke kilowattuur die we gebruiken – dag en nacht, zomer en winter – écht schoon is? De energietransitie is in volle gang, maar zolang we nog afhankelijk zijn van fossiele pieken, blijft onze voetafdruk groter dan we willen. Tijdens deze sessie bundelen KPN, TenneT, KNMI, Haven van Rotterdam en min KGG hun krachten om de sprong te maken naar een energievoorziening die altijd en overal CO2-vrij is.

Centraal staat de vraag: 'Wat is er nodig om 24/7 CO2-vrije energie in Nederland mogelijk te maken, en hoe kunnen we samen het verschil maken?'

Doe mee aan deze kick-off, denk mee over de routekaart en zet samen met ons de eerste stap: het tekenen van een convenant voor een toekomst waarin elke seconde telt voor het klimaat.

Welvaart binnen planetaire grenzen

Op Springtij zullen we ingaan op de publicatie van de denktank ‘Welvaart binnen grenzen’. Deze wordt kort voor Springtij gepubliceerd (9 september). ‘Hoe kan Nederland brede welvaart creëren binnen planetaire grenzen?' We verhelderen het concept planetaire grenzen – wat is het wel en niet – en de betekenis voor Nederland. Vier scenario’s komen aan bod, hoe Nederland binnen de planetaire grenzen kan komen.

We denken in Nederland nog niet structureel na over de samenhang en interactie van de planetaire grenzen, en kiezen daarom vaak voor ‘quick fixes’. Door uit te zoomen en meerdere routes te verkennen die de planetaire grenzen in samenhang kunnen oplossen, kunnen we andere systeemkeuzes maken.

In deze sessie zul je kennis opdoen over planetaire grenzen en hoe daar binnen te komen en zelf in denkrondes interactief aan de slag gaan met de scenario’s en nieuwe ideeën voor jouw werk opdoen. De sessie is een samenwerking van Triodos Bank en de Argumentenfabriek.

Defensie

Weerbare samenlevingen tijdens klimaatstress

Defensie als aanjager van weerbaarheid en klimaatadaptatie

Klimaatverandering heeft directe en indirecte gevolgen voor onze veiligheid. Van overstromingen en droogte tot migratiestromen en conflicten rond grondstoffen en energie. Tegelijkertijd dwingt de geopolitieke herverdeling van macht – mede door fossiele afhankelijkheden – tot nieuwe afwegingen.

In deze sessie verkennen we, samen met voormalig Commandant der Strijdkrachten Tom Middendorp, hoe Nederland (en in het bijzonder Defensie) kan bijdragen aan een klimaatbestendige en veilige samenleving. Niet alleen door risico’s te benoemen, maar ook als aanjager van technologieontwikkeling, educatie en adaptatie.

Hoe bouwen we een weerbare samenleving in een wereld waar klimaat en veiligheid steeds nauwer met elkaar verbonden zijn?

Bestuursberaad

Ontmoet nieuw leiderschap. Juist nu!

Een besloten gesprek onder bestuurders over de dilemma’s van leiderschap in een kantelende tijd
Gevolgen van klimaatverandering, geopolitieke spanningen en groeiende maatschappelijke druk op medemenselijkheid vragen om leiders die koers durven houden in onzekerheid. Bestuurders staan aan het roer van organisaties die richting zoeken in een wereld waarin de oude zekerheden afbrokkelen en nieuwe verwachtingen zich aandienen. Hoe blijf je trouw aan je waarden, geef je ruimte aan anderen én stuur je koersvast vooruit?
Tijdens het Bestuursberaad op Springtij creëren we een veilige, besloten ruimte waarin bestuurders hun persoonlijke vragen en twijfels kunnen delen. Hier ontmoeten we elkaar niet als rol of organisatie, maar als mens.
We onderzoeken wat nieuw leiderschap inhoudt en van ons vraagt. Welke beweging wil jij maken, en waar wringt het? Hoe verhoud jij je tot druk van buiten en tot overtuigingen vanbinnen? Wat is dienend en wat vraagt om moedige sturing?
Het beraad is opgezet als intervisie: een deelnemer brengt een dilemma in, waarna we in de groep – luisterend, vragend en spiegelend – samen tot verdieping komen. We putten uit eigen ervaringen, zonder de ander te willen overtuigen. Juist in die openheid ontstaat ruimte voor nieuw inzicht, herkenning en leiderschap dat voorbij de functie reikt.
Een plek voor reflectie, herkenning en nieuwe richting.
Neem contact op met info@springtij.nu om als bestuurder uitgenodigd te worden.

Incalculeren van klimaatrisico's door centrale banken

De Europese regelgeving verplicht banken om transitieplannen te maken – wat houdt die inspanningsverplichting concreet in, en hoe toon je risico’s aan?

In een vertrouwelijke denktankstructuur verkennen we de ruimte voor een gezamenlijke commitment vanuit de sector om financiering in lijn te brengen met Net Zero.

Verzet vanuit de onderstroom

De wereld verandert ontzettend snel. Essentiële (Europese) waarden als gelijkheid, mensenrechten, medemenselijkheid, democratische vrijheid en duurzaamheid staan onder enorme druk. Sterker nog, 'de oorlog' om onze waarden is al lang begonnen. Maar we lijken dit laat te beseffen. Want het is nog buitengewoon stil.

Daarom vraagt deze tijd, snakt deze tijd, meer dan ooit, om kleur te bekennen, om verzet. Juist nu! En daar wil ik het met jullie erover hebben. Hoe ziet verzet anno nu eruit? Hoe ziet jouw vorm van verzet eruit nu links en rechts onze waarden onder druk staan? Wat doe je als een ketenpartner van je bedrijf DEI-beleid op duurzaamheidbeleid aan de kant zet? Hoe gaan we samen dit systeem een andere kant in bewegen? En hoe ver zijn we samen bereid te gaan om onze centrale principes te verdedigen en te verrijken?

Kortweg – wat mogen onze principes ons kosten? Hoe ziet verzet anno nu eruit?

Terschelling 2120 op de kaart

Met Terschellingers gaan we werken aan een duurzame, natuurgebaseerde toekomst voor het eiland. In een inspirerend en sprankelend toekomstatelier gaan we samen verkennen hoe zo’n toekomst eruit kan zien. Vanuit de toekomst redeneren we terug en zoeken oplossingen voor problemen in het hier en nu. Want… de effecten van klimaatextremen zijn nu al merkbaar. Terschellingers hebben te kampen met perioden van wateroverlast, die leidt tot vocht en schimmel in de huizen. De duinen zijn soms minder toegankelijk, wat zijn weerslag heeft op het toerisme. En zo’n natte periode is amper voorbij en dan speelt droogte alweer. Met alle gevolgen voor natuur en landbouw. Daarnaast zijn er zorgen over het waterverbruik: toeristen verbruiken 20% meer drinkwater dan Terschellingers. En boeren hebben te kampen met verzilting. Wat te doen?

Wat kunnen we samen doen aan wateroverlast, droogte, verzilting, drinkwatervoorziening? We gaan de ervaringen met klimaatverandering met elkaar delen. Kijken naar de plannen die op stapel staan. Het water-bodem-en natuursysteem is de basis. Een kaartserie van Terschelling (2035, 2050, 2120) is het resultaat. Hoe zorgen we voor herstel en zetten we stappen naar een robuuster systeem?

Kantelpunten

Er zijn meer Nederlanders voor dan tegen transities die cruciaal zijn voor de overgang naar een nieuwe economie, blijkt uit onderzoek dat Triodos Bank liet uitvoeren. Op het gebied van energie en maatschappij geldt zelfs dat een kantelpunt binnen handbereik is. Volgens de transitiewetenschap is voor een sociale normverschuiving een significante minderheid van de bevolking nodig. Het omslagpunt ligt gemiddeld rond de 25%. Na zo’n kantelpunt ontstaat een nieuwe norm, waardoor een transitie werkelijkheid wordt. Maar kantelpunten zijn dynamisch: een beweging roept tegenbeweging op. En kantelen kan ook de verkeerde kant op gaan. Succesvolle transities hangen in sterke mate af van netwerken, van sociale besmetting.

In deze sessie met hoofdeconoom van Triodos Bank, Hans Stegeman, gaan we dieper in op kantelpunten. Als deelnemer ga je onderzoeken waar jij en je bedrijf je op het spectrum van de nieuwe economie bevinden en hoe je sneller kan helpen kantelen.

Waardig werken brengt cohesie in de samenleving

Werk is een essentiële bron van inkomen, betekenis en sociale verbinding. De arbeidsmarkt verandert voortdurend door technologie, demografie en duurzaamheidseisen. Veranderend consumptiegedrag heeft geleid tot een grote kloof tussen onzekere en onzichtbare banen én de zekere en zichtbare banen. Van alle burgers verwachten we een positieve houding en bijdrage aan onze samenleving, maar veel werknemers in onzekere en onzichtbare posities zijn daar maar beperkt toe in staat.
Het herstel van verbinding in de arbeidsmarkt draagt bij aan onmisbare sociale cohesie. Door waardig werk structureel te integreren in beleid en aanbestedingen, kan werk voor iedereen waardevol zijn én kunnen we het draagvlak voor veranderingen vergroten. Samenwerking tussen overheden, werkgevers en maatschappelijke organisaties is nodig om zowel sociale als ecologische uitdagingen aan te pakken en een inclusieve samenleving te creëren.

Inter-zijn met de natuur

Wij zijn niet gescheiden van de natuur – wij zijn natuur. Elke ademhaling verbindt ons met de bomen, elke stap met de aarde. Wanneer we onszelf zien als deel van het grotere geheel, ontstaat er een natuurlijke zorgzaamheid voor alles wat leeft. Inter-zijn met de natuur is geen idee, maar een ervaring.

In deze eerste sessie in een reeks van drie leggen we de morele en filosofische grondslag voor de verkenning van biodiversiteit in de financiële sector. In plaats van natuur te beschouwen als “kapitaal” of “beheerobject” nodigen we deelnemers uit om hun relatie tot natuur te herwaarderen vanuit verbondenheid en wederkerigheid.

De ervaring staat centraal: door ontmoeting, reflectie en verbeelding ontstaat een gedeeld fundament voor de twee vervolgsessies.

Nature based solutions

Deze sessie bouwt voort op het gedeelde waardenkader uit sessie 1 (Inter-zijn met de natuur) en vertaalt dat naar concrete investeringsrichtingen. We onderzoeken hoe ‘werken mét de natuur’ – met nature-based solutions als uitgangspunt – kan bijdragen aan robuust ecosysteemherstel én maatschappelijke opgaven zoals waterveiligheid, bodemdaling of klimaatadaptatie. Inspiratie komt uit succesvolle voorbeelden, zoals ‘Ruimte voor de Rivier’.

Er is momentum voor investeringen in groenblauwe infrastructuur, maar vaak ontbreken de institutionele kaders, financiële instrumenten en cross-sectorale samenwerking. Deze sessie brengt denkers en doeners samen om die leemte te dichten met concrete ideeën.

Natuur op de balans

Van natuurverlies als risico voor beleggingsportefeuilles tot de rol van data in duurzaamheids-rapportages: de relatie tussen biodiversiteit en financiën staat op scherp. In dit college verkennen we hoe je biodiversiteit een geloofwaardige plek in financiële besluitvorming kan geven. We combineren kennisoverdracht met scherpe reflectie. Aan de hand van vier perspectieven – van investeerder tot beleidsmaker, van datadeskundige tot mondiale praktijk – onderzoeken we waarom natuur van belang is voor de balans, wat meetbaar is, wat moreel noodzakelijk blijft én hoe systemen aangepast kunnen worden. Voor iedereen die financiële sturing wil verbinden aan ecologische werkelijkheid en rechtvaardigheid.

Perspectief voor een duurzame chemie

In het afgelopen jaar heeft een aantal chemiebedrijven de handdoek in de ring gegooid. De hogere energiekosten sinds het sluiten van Groningen, de netkosten, CO2-belasting en de hoge druk om snel te veranderen zijn veelgenoemde oorzaken. Sommigen vinden het logisch dat bij een transitie bedrijven wegvallen. Anderen waarschuwen dat als er te veel bedrijven sluiten, het hele cluster verdwijnt. Urgente maatregelen zijn nodig.

In de EU wordt de urgentie gevoeld en wordt nieuw beleid gemaakt. In deze sessie willen we ingaan op de vraag wat voor een markt daar dan uit komt en wat dit betekent voor de concurrentiekracht van de Nederlandse chemie.

De biobased chemie van morgen

Samenwerken met de natuur

De chemische sector staat voor een gigantische transitie: fossielvrij en circulair in 2050. Biobased grondstoffen lijken dé belofte, maar brengen ook stevige vragen mee over landgebruik, water, voedselzekerheid en internationale afhankelijkheden. In dit programma verkennen we samen met leiders uit de industrie, wetenschap en beleid de kansen én de ongemakken van biobased chemie. We leggen de link met de actieagenda 'biogrondstoffen in de chemische sector' die wordt voorgezeten door Sjoukje Heimovaara en bekijken hoe Europa de spelregels bepaalt.

Wat is wijs handelen voor Nederland? Hoe zorgen we dat biobased chemie een werkelijke bijdrage levert aan de verduurzaming van de industrie, zonder nieuwe problemen te creëren rond land en water?

Van aardappel tot ecosysteem

biobased transitie in Zuidoost-Groningen

In Zuidoost-Groningen ontstaat een vernieuwend regionaal model, waarin biobased chemie de motor is van economische, ecologische en sociale versterking. In deze sessie duiden we hoe de ontwikkeling van een regionaal ecosysteem rond biogrondstoffen, met wortels in de landbouw en toepassingen in de chemische sector, bijdraagt aan duurzame werkgelegenheid, herstel van bodemkwaliteit, circulair waterbeheer en verwaarding van agrarische reststromen.
De regio bouwt met partijen uit de agro, zoals het bedrijf AVB, water- en industriesector aan een toekomstbestendige infrastructuur. Hierbij wordt lokale biomassa, waaronder reststromen uit de aardappelteelt, ingezet als grondstof voor groene chemie. Daarmee ontstaan nieuwe waardeketens die economische kansen koppelen aan klimaatadaptatie en landschapskwaliteit.
We dagen de deelnemers in deze sessie uit om te definiëren welke voorwaarden nodig zijn om dit model op te schalen naar andere regio’s. Wat vraagt het van samenwerking tussen overheden, bedrijven, financiers en kennisinstellingen om een volwaardig biobased lokaal ecosysteem te bouwen? En hoe zorg je dat de maatschappelijke meerwaarde, voor landschap, waterkringloop en leefbaarheid, ook echt in de regio blijft?
Bezint eer ge begint

Moreel leiderschap in troebele tijden

Voor welke waarden hebben we gezamenlijk te gaan staan? Nu de tijden troebel zijn, is reflectie op waarden belangrijk. Vanuit oude spirituele bronnen en tradities worden waarden als vrijheid, solidariteit en menselijkheid verdiept, zowel voor jezelf als in relatie tot anderen en de natuur. Deze sessie verschaft inzicht, troost en biedt handelingsperspectief voor je morele kompas als leider.

Position paper voor een actieplan

De toekomst van de chemie in Nederland begint met het loslaten van oude vanzelfsprekendheden. Chemische producten zijn ook in de toekomst heel hard nodig, hetgeen we willen realiseren zonder sociale of ecologische misstanden, hier of elders. Een chemie zonder fossiel, maar met biochemie, CO2 als feedstock, die afbreekbare, adaptieve en repareerbare materialen produceert. Kan Nederland de kracht van het ecosysteem en innovatie benutten om de hoogwaardige markt te bedienen? En hoe komen we daar?

Wat voelt het wad?

Land en water, eb en vloed, prielen, slenken, slikken en platen; niets veranderlijker dan het wad en toch al vele millennia oud, natuurlijke perfectie. Het wad leeft met de getijden, ordent zich na chaos, altijd in aanpassing en beweging naar de toekomst. Wij zijn er deel van; groot, maar toch klein en nietig kunnen we even te gast zijn. Wat vertelt ons de chaos en orde van het wad? Hoe verhouden wij ons tot deze natuurlijk dynamiek, de natuur zelf en het leven?

Tijdens deze meditatieve wad-wandeling herijken we onze positie in ruimte en tijd. We trotseren storm en regen; ongeacht het weer zal de sessie door gaan. Kleed je warm, draag oude gympen of ga op blote voeten en neem een oude handdoek mee.

BLIJF OP DE HOOGTE

Schrijf je in voor de nieuwsbrief en ontvang terugblikken, vooruitblikken en uitnodigingen voor komende activiteiten.

Springtij volgen