Twijfel en wees vastberaden. Juist nu!
Blog door Annemieke Nijhof.
Toen ik betrokken was bij de Tweede Deltacommissie in 2008 was ik ervan overtuigd dat we nog genoeg tijd hadden om ons aan te passen aan klimaatverandering. De afgelopen tijd pufte ik bij het volgende hitterecord en vraag ik me af of we ons voldoende snel weten aan te passen.
“Hoed u voor mensen die iets zeker weten”, schreef Jan Terlouw lang geleden al. Ik weet eigenlijk nooit iets zeker. Sinds ik geen technische examens meer heb gedaan, heb ik de illusie van het enige en juiste antwoord op de vraag losgelaten.
Al tijdens mijn stage in Indonesië kwam ik tot de ontdekking dat er, naast de technische specificaties van de waterzuiveringen die ik onderzocht, heel veel andere factoren relevant waren voor het drinkwaterproject. De verleiding om de chemicaliën niet in de zuivering te stoppen, maar te verkopen op de lokale markt was voor veel operators gewoon te groot. Voor het donker werd gingen alle pompen uit. Iets wat niet de bedoeling van het ontwerp was, maar wat geesten zou kunnen verstoren. De goede gewoonte om water te koken werd ten onrechte afgeleerd, waardoor er eerder meer dan minder watergerelateerde ziektes kwamen.
Sindsdien ben ik een pleitbezorger van nieuwsgierigheid en twijfel. Tegelijkertijd ben ik vastberaden om mijn bijdrage te leveren, mijn kennis en kunde in te brengen en mijn maatschappijvisie en mensbeeld te delen in een open gesprek.
Twijfel en wees vastberaden, wees overtuigd én verander van standpunt, luister én spreek je uit. Dit heb ik over de jaren geleerd. Daarom geloof ik in het belang van Springtij Forum. Voor mij is dit dé plek, waar paradoxen onderzocht en gekoesterd worden. En voorwaartse energie wordt opgewekt.
Daan Roovers, voormalig Denker des Vaderlands, inspireerde mij met haar uitleg van het woord standpunt. Een standpunt is letterlijk wat het woord zegt: de plek waar je staat, van waaruit je naar de wereld of een bepaald vraagstuk kijkt. Je bent op die plek gekomen door waar je vandaan komt. Waar je bent geboren, wat je ouders je geleerd hebben, welke studie je volgde of welk vak je van wie leerde. En dat bepaalt dus ook vaak je standpunt. Door met een oprechte poging in de schoenen te gaan staan van een ander, je te verdiepen in wat die ander tot die plek heeft gebracht, ga je ook nieuwe dingen ontdekken én waarderen.
Waar ik standvastig ben in mijn persoonlijke drijfveren en waarden verander ik graag van standpunt omdat dit de basis is om verbinding te leggen, de ander te waarderen. Ook al kan ik lang niet altijd de waarden en overtuigingen van de ander omarmen.
Wie luistert hoort meer. Dat klinkt als een open deur, maar het is voor mij misschien wel de moeilijkste verandering die ik probeer te maken. Als praatgraag iemand met oneindig veel ideeën en associaties is het geen kunst om alle ruimte te vullen. Maar luisteren naar de ander, de natuur en wat er niet gezegd wordt geeft heel veel inzichten.
Stilte uit angst is echter iets anders. Ik betrapte me vorig jaar op de gedachte dat ik beter even mijn mond kon houden. Bang dat ik brandstof zou leveren aan de polarisatie. Niet te uitgesproken zijn over klimaatverandering of voor mijn inzet voor diversiteit en inclusie. Niet vertellen dat ik al 30 jaar omga met statushouders. Vanuit de zorg dat uitspreken nu niet juist is.
Al deze overwegingen leiden tot het thema van Springtij 2025: Juist nu!
Juist nu moeten we met elkaar spreken over de draagkracht van de aarde en het draagvlak voor verduurzaming in de samenleving.
Juist nu moeten we luisteren naar de mensen die niet mee willen of kunnen. En moeten we luisteren naar de natuur die spreekt in een andere taal.
Juist nu moeten we standvastig zijn en staan voor onze gedeelde waarden in onze democratie en grondwet.
Juist nu moeten we van standpunt veranderen om andere perspectieven serieus te onderzoeken.
Juist nu moeten we ons uitspreken: zonder angst voor de discussie of de afwijzing. In een setting die veilig is, valt alles op zijn plek en vinden we de wegen naar de toekomst.
Kom je ook naar Springtij Forum? Juist nu!
Samenwerken aan ecologische en sociale vraagstukken.
24-26 september op Terschelling. www.springtij.nu
Door Annemieke Nijhof, directeur Deltares en directeur Springtij, oud-Directeur-Generaal Water. 11 juli 2025.
We staan voor enorme uitdagingen, groter dan ooit. Niet alleen de Corona-crisis maakt ons hiervan bewust. Ook voor corona was duidelijk dat diepgaande veranderingen nodig zijn. Maar de mens schuwt van nature vaak veranderingen en houdt graag vast aan het oude, bekende en vertrouwde. Inspiratie geeft je kracht, zorgt voor motivatie en wakkert je innerlijke passie aan. Voor welke uitdaging je ook staat, inspiratie zorgt voor de redenen waarom je iets echt graag wilt. Inspiratie zorgt ervoor dat je in beweging wilt komen en dat je vooruit wilt gaan. Inspiratie is iets heel persoonlijks, sommigen vinden inspiratie in de natuur, anderen in religie en geloof. Op Springtij gaan we kijken hoe we inspiratie kunnen inzetten om de duurzame transitie van Nederland te versnellen, op persoonlijk vlak en ook gezamenlijk.
Al voor Corona was het duidelijk: we kunnen zo niet doorgaan. Het systeem kraakt aan alle kanten, we overschrijden de draagkracht van de aarde en de sociale ongelijkheid wordt steeds groter. Het groei paradigma en de consumptie-waan van de afgelopen decennia zijn niet langer houdbaar. Globalisering maakt ons afhankelijk. Het is hoog tijd voor een grondige systeemverandering. Naar een rechtvaardig, ecologisch en sociaal verantwoord en duurzaam systeem. Hiervoor zijn stimulerende en regulerende maatregelen nodig. Een ander belastingsysteem, beprijzen van de ‘Commons’, nieuwe indicatoren (naast of in plaats van het BNP). De coronacrisis spoort ons aan om nu meteen aan de slag te gaan.
In het kernthema leiderschap gaat het over de hernieuwde verbindingen die nodig zijn voor samenleven. In de crisis gloort ook hoop. Wereldwijd staan mensen op, verenigen zich en willen een diepgaande verandering in onze samenlevingen.
Bij alle opgaven spelen mensen en sociale systemen de bepalende rol. Technische oplossingen werken alleen als ze gepaard gaan met sociale innovatie. Wereldbeeld, cultuur, sociale dynamiek en persoonlijke overtuigingen zijn evenzeer bepalend voor gedrag als regels, normen, prijsprikkels en technologie.
Een directielid van de Nederlandse Bank stelde recent dat ‘back to normal’ geen optie is. Dat leidt tot 3,7 graden opwarming en heeft catastrofale gevolgen voor onze samenleving. Stiglitz en Stern (Universiteit van Oxford) adviseren dat we nu moeten investeren in die sectoren die én de economie én het klimaatbeleid steunen. De Nederlandse doelen voor 2030 op klimaat- en ander gebied zijn helder én hoogstnoodzakelijk. Over hoe we daar komen valt nog wel wat te zeggen. Op Springtij gaat de industrie, overheden en maatschappij zoeken naar hoe ‘we’ dat gaan doen, wat ervoor nodig is én wat het kan opleveren.
Nederland leeft met water. Als deltabewoners heeft onze identiteit zich ontwikkeld met de meanderende rivieren, ons profijt van en ontzag voor de zee en ons polderlandschap. Hollandsche kunstenaars hebben deze identiteit gevangen in hun beelden en woorden.
Hoe ziet wonen en werken in een duurzame omgeving eruit? En welke stappen zijn zowel in de komende 10 jaar als in de volgende kabinetsperiode nodig om deze omgeving te ontwikkelen? Dit gaat niet alleen om onze energievoorziening, maar over een omgeving waarin onder andere beschikbaarheid en betaalbaarheid van woningen, gezondheid, sociale aspecten, mobiliteit en de verbinding tussen stad en regio in elkaar grijpen.