Op donderdag 26 september reikten Joos en Jan Hendrik Ockels de Wubbo Ockels Brandaris Oeuvre prijs uit aan Jan Rotmans. Hij won de Wubbo Ockels Brandaris prijs voor zijn uitzonderlijke inzet als wetenschapper en veranderaar. Hij staat bekend om zijn systeemgerichte aanpak, gericht op structurele veranderingen in plaats van symptoombestrijding. Zijn werk benadrukt de noodzaak om oude paradigma’s los te laten en ruimte te maken voor nieuwe manieren van denken. Rotmans richtte het Dutch Research Institute For Transitions (DRIFT) op, dat wetenschappelijk onderzoek combineert met praktijkgerichte projecten. Zijn bijdrage aan transities op gebieden als energie, klimaat en economie heeft bijgedragen aan een dieper begrip van duurzaamheid en de urgentie van verandering.
De Jury is blij en vereerd om aan Professor Jan Rotmans De Wubbo Ockels Brandaris prijs te overhandigen.
Juryrapport
Jan Rotmans staat als het ware op de schouders van de Club van Rome. Hierbij is hij doorgegaan op het pad van grenzen aan de groei. Hij is een maatschappelijk gedreven en bevlogen wetenschapper. Rotmans heeft zich over zijn werkzame leven ingezet voor de verandering van het systeem. Tenslotte: de verandering ligt bij ons, wij zijn het systeem.
Hij kenmerkt zich door zowel in wetenschappelijke als ook in praktisch zin mensen te verleiden met een systeembenadering. Geen symptoombestrijding maar wezenlijke veranderingen nastreven, dat is zijn werkwijze.
‘Het is niet het tijdperk van de verandering maar de verandering van een tijdperk’. Hij heeft met grote helderheid en overtuigingskracht uitgelegd dat de transities die we doormaken – of het nu gaat om energie, klimaat, gezondheid of economie – structureel van aard zijn. Deze visie heeft geleid tot een dieper begrip van de noodzaak om oude paradigma’s los te laten en ruimte te maken voor nieuwe manieren van denken en doen.
Om dit alles te ankeren met collega’s heeft Rotmans het Dutch Research Institute For Transitions opgericht. Een toonaangevend kennisinstituut dat zich richt op het bevorderen van transities naar duurzaamheid. D.R.I.F.T. combineert wetenschappelijk onderzoek aan praktijkgerichte projecten en heeft daarmee een belangrijke rol gespeeld in het versterken van samenwerking tussen wetenschap, beleid en praktijk.
Hij is medeoprichter van Urgenda en werkt ook op dit terrein met vele anderen samen. Zo is hij onlangs een podcast begonnen met Harm Edens, ‘Nieuwe wereldleiders’.
De jury is van mening dat Jan Rotmans op uitmuntende wijze zijn carrière en expertise heeft ingezet om wezenlijke veranderingen in gang te zetten. Zijn werk heeft geleid tot een beter begrip van de complexe, interdisciplinaire uitdagingen van onze tijd, en hij heeft onmiskenbaar bijgedragen aan het vormgeven van een duurzame toekomst. Daarmee verdient hij de hoogste erkenning voor zijn onvermoeibare inzet voor transitie en duurzame transformatie. De jury is trots om Jan Rotmans deze prijs te overhandigen.
Wubbo Ockels Brandaris prijs
Het is nu 11 jaar geleden dat Wubbo Ockels op Springtij Forum de later zo genoemde Bergrede hield. Daarin vergeleek Wubbo zijn ziekte kanker met de slechte staat van de wereld die, zoals hij dat noemde, ook aan kanker lijdt. Wubbo heeft toen de Springtij Brandaris prijs mogen ontvangen voor niet aflatende ijver om zich in te zetten voor de leefbaarheid van de planeet en de hoop voor toekomstige generaties. Hij gaf ook meermaals aan: ‘optimisme is een opdracht’.
De Wubbo Ockels prijzen worden sindsdien jaarlijks uitgereikt tijdens Springtij Forum aan mensen die een fundamentele bijdrage leveren aan een duurzame samenleving.
We staan voor enorme uitdagingen, groter dan ooit. Niet alleen de Corona-crisis maakt ons hiervan bewust. Ook voor corona was duidelijk dat diepgaande veranderingen nodig zijn. Maar de mens schuwt van nature vaak veranderingen en houdt graag vast aan het oude, bekende en vertrouwde. Inspiratie geeft je kracht, zorgt voor motivatie en wakkert je innerlijke passie aan. Voor welke uitdaging je ook staat, inspiratie zorgt voor de redenen waarom je iets echt graag wilt. Inspiratie zorgt ervoor dat je in beweging wilt komen en dat je vooruit wilt gaan. Inspiratie is iets heel persoonlijks, sommigen vinden inspiratie in de natuur, anderen in religie en geloof. Op Springtij gaan we kijken hoe we inspiratie kunnen inzetten om de duurzame transitie van Nederland te versnellen, op persoonlijk vlak en ook gezamenlijk.
Al voor Corona was het duidelijk: we kunnen zo niet doorgaan. Het systeem kraakt aan alle kanten, we overschrijden de draagkracht van de aarde en de sociale ongelijkheid wordt steeds groter. Het groei paradigma en de consumptie-waan van de afgelopen decennia zijn niet langer houdbaar. Globalisering maakt ons afhankelijk. Het is hoog tijd voor een grondige systeemverandering. Naar een rechtvaardig, ecologisch en sociaal verantwoord en duurzaam systeem. Hiervoor zijn stimulerende en regulerende maatregelen nodig. Een ander belastingsysteem, beprijzen van de ‘Commons’, nieuwe indicatoren (naast of in plaats van het BNP). De coronacrisis spoort ons aan om nu meteen aan de slag te gaan.
In het kernthema leiderschap gaat het over de hernieuwde verbindingen die nodig zijn voor samenleven. In de crisis gloort ook hoop. Wereldwijd staan mensen op, verenigen zich en willen een diepgaande verandering in onze samenlevingen.
Bij alle opgaven spelen mensen en sociale systemen de bepalende rol. Technische oplossingen werken alleen als ze gepaard gaan met sociale innovatie. Wereldbeeld, cultuur, sociale dynamiek en persoonlijke overtuigingen zijn evenzeer bepalend voor gedrag als regels, normen, prijsprikkels en technologie.
Een directielid van de Nederlandse Bank stelde recent dat ‘back to normal’ geen optie is. Dat leidt tot 3,7 graden opwarming en heeft catastrofale gevolgen voor onze samenleving. Stiglitz en Stern (Universiteit van Oxford) adviseren dat we nu moeten investeren in die sectoren die én de economie én het klimaatbeleid steunen. De Nederlandse doelen voor 2030 op klimaat- en ander gebied zijn helder én hoogstnoodzakelijk. Over hoe we daar komen valt nog wel wat te zeggen. Op Springtij gaat de industrie, overheden en maatschappij zoeken naar hoe ‘we’ dat gaan doen, wat ervoor nodig is én wat het kan opleveren.
Nederland leeft met water. Als deltabewoners heeft onze identiteit zich ontwikkeld met de meanderende rivieren, ons profijt van en ontzag voor de zee en ons polderlandschap. Hollandsche kunstenaars hebben deze identiteit gevangen in hun beelden en woorden.
Hoe ziet wonen en werken in een duurzame omgeving eruit? En welke stappen zijn zowel in de komende 10 jaar als in de volgende kabinetsperiode nodig om deze omgeving te ontwikkelen? Dit gaat niet alleen om onze energievoorziening, maar over een omgeving waarin onder andere beschikbaarheid en betaalbaarheid van woningen, gezondheid, sociale aspecten, mobiliteit en de verbinding tussen stad en regio in elkaar grijpen.