Een waardige economie
“Hoe bouwen we aan een waardige economie, die binnen de grenzen van de planeet blijft, mensen in hun waardigheid versterkt en tegelijkertijd bijdraagt aan Europese autonomie?”
Context vraagstuk
We staan op een kantelpunt. Er is behoefte aan een economie die producten van echte waarde levert, die goed is voor mens, dier en planeet, en waarin bedrijven hun verantwoordelijkheid nemen. Een economie die waardig werk biedt waar je van kunt leven, die circulair is, de draagkracht van de aarde respecteert en toekomstige generaties beschermt. Tegelijkertijd groeit de urgentie voor een industrie en vitale chemiesector die Europa minder afhankelijk maakt en onze autonomie versterkt.
Centrale vraag:
Hoe ontwikkelen we een industrie en economie die tegelijkertijd waardig, circulair, sociaal rechtvaardig én geopolitiek vitaal is?
Deelvragen om het vraagstuk te verdiepen:
- Wat is “waarde” in een waardige economie? En hoe bepalen we wat écht van waarde is voor mens, samenleving en natuur?
- Hoe maken we waardig werk de norm? Werk dat mensen in staat stelt om een goed leven te leiden, nu én straks.
- Wat betekent Europese autonomie in een waardige economie? Hoe maken we de industrie (zoals de chemie) vitaal en houdbaar, zonder nieuwe afhankelijkheden of uitputting van grondstoffen?
- Hoe zorgen we dat circulaire principes leidend worden? En hoe voorkomen we dat we meer nemen dan de aarde kan teruggeven?
- Wat vraagt dit van bedrijven? Hoe ondersteunen of dwingen we bedrijven om verantwoordelijkheid te nemen en bij te dragen aan een waardige samenleving?
IMPRESSIE SESSIES
Onderstaand een selectie van sessies die dit jaar op Springtij Forum geprogrammeerd worden binnen het vraagstuk 'Waardige Economie'.
Het belangrijkste klimaat van de afgelopen maanden? Ons ondernemersklimaat. Concurrentievermogen is aan de orde van de dag en duurzaamheid lijkt een bijrol te krijgen.
Maar onze economie zal duurzaam zijn, of ze zal er niet meer zijn. De enige manier om toekomstbestendig én competitief te blijven, is door het speelveld te veranderen. Niet langer concurreren op de laagste prijs, maar op de True Profit: de werkelijke waarde die een onderneming toevoegt aan brede welvaart in de samenleving.
Maar onze economie zal duurzaam zijn, of ze zal er niet meer zijn. De enige manier om toekomstbestendig én competitief te blijven, is door het speelveld te veranderen. Niet langer concurreren op de laagste prijs, maar op de True Profit: de werkelijke waarde die een onderneming toevoegt aan brede welvaart in de samenleving.
Zo starten we een race naar de top—waar de meest impact gedreven bedrijven uitgroeien tot de nieuwe koplopers. Maar hoe komen we daar?
Samen met de transitie-experts van het Transmission Institute ontwikkelen we het pad naar True Profits. Een sessie vol scherpe inzichten, concrete handvatten en gezamenlijke actie. Want de toekomst wacht niet.
Op Springtij zullen we in gaan op de publicatie van de denktank ‘Welvaart binnen grenzen’. Deze wordt kort voor Springtij gepubliceerd (9 september). ‘Hoe kan Nederland brede welvaart creëren binnen planetaire grenzen? We verhelderen het concept planetaire grenzen – wat is het wel en niet – en de betekenis voor Nederland. Vier scenario’s komen aan bod, hoe Nederland binnen de planetaire grenzen kan komen.
We denken in Nederland nog niet structureel na over de samenhang en interactie van de planetaire grenzen, en kiezen daarom vaak voor ‘quick fixes’. Door uit te zoomen en meerdere routes te verkennen die de planetaire grenzen in samenhang kunnen oplossen, kunnen we andere systeemkeuzes maken.
In deze sessie zul je kennis opdoen over planetaire grenzen en hoe daarbinnen te komen en zelf in denkrondes interactief aan de slag gaan met de scenario’s en nieuwe ideeën voor jouw werk opdoen. De sessie is een samenwerking van Triodos Bank en de Argumentenfabriek.
De Europese en Nederlandse economie zijn sterk afhankelijk van de import van grondstoffen. Tegelijkertijd ligt er een enorm potentieel in hergebruik, recycling en urban mining. Een circulaire benadering kan bijdragen aan strategische autonomie, economische weerbaarheid én het verlagen van milieu-impact. We staan op een goudmijn: “De grondstoffen van de toekomst liggen bovengronds,” aldus Steven van Eijck.
In deze werksessie ontwikkelen we circulaire strategieën die afhankelijkheid verkleinen, hergebruik stimuleren en samenwerking activeren. Daarbij bouwen we voort op actuele beleidskaders zoals de Grondstoffenstrategie van de ministeries I&W en KGG en het Global Circularity Protocol, dat internationale spelregels geeft voor circulair materiaalgebruik.
Met deze input ontwikkelen deelnemers concrete handelingsperspectieven voor bedrijven, overheden en kennisinstellingen.
Er zijn meer Nederlanders voor dan tegen transities die cruciaal zijn voor de overgang naar een nieuwe economie, blijkt uit onderzoek dat Triodos Bank liet uitvoeren. Op het gebied van energie en maatschappij geldt zelfs dat een kantelpunt binnen handbereik is. Volgens de transitiewetenschap is voor een sociale normverschuiving een significante minderheid van de bevolking nodig. Het omslagpunt ligt gemiddeld rond de 25%. Na zo’n kantelpunt ontstaat een nieuwe norm, waardoor een transitie werkelijkheid wordt. Maar kantelpunten zijn dynamisch: een beweging roept tegenbeweging op. En kantelen kan ook de verkeerde kant op gaan. Succesvolle transities hangen in sterke mate af van netwerken, van sociale besmetting.
In deze sessie met hoofdeconoom van Triodos Bank, Hans Stegeman, gaan we dieper in op kantelpunten. Als deelnemer ga je onderzoeken waar jij en je bedrijf je op het spectrum van de nieuwe economie bevinden en hoe je sneller kan helpen kantelen.
De Europese regelgeving verplicht banken om transitieplannen te maken – wat houdt die inspanningsverplichting concreet in, en hoe toon je risico’s aan?
In een vertrouwelijke denktankstructuur verkennen we de ruimte voor een gezamenlijke commitment vanuit de sector om financiering in lijn te brengen met Net Zero.
In het afgelopen jaar heeft een aantal chemiebedrijven de handdoek in de ring gegooid. De hogere energiekosten sinds het sluiten van Groningen, de netkosten, CO2-belasting en de hoge druk om snel te veranderen zijn veel genoemde oorzaken. Sommigen vinden het logisch dat bij een transitie bedrijven wegvallen. Anderen waarschuwen dat als er te veel bedrijven sluiten, het hele cluster verdwijnt. Urgente maatregelen zijn nodig.
In de EU wordt de urgentie gevoeld en worden nieuw beleid gemaakt. In deze sessie willen we ingaan op de vraag wat voor een markt daar dan uit komt en wat dit betekent voor de concurrentiekracht van de Nederlandse chemie.
De toekomst van de chemie in Nederland begint met het loslaten van oude vanzelfsprekendheden. Chemische producten zijn ook in de toekomst heel hard nodig, hetgeen we willen realiseren zonder sociale of ecologische misstanden, hier of elders. Een chemie zonder fossiel, maar met biochemie, CO2 als feedstock, die afbreekbare, adaptieve en repareerbare materialen produceert.
Kan Nederland de kracht van het ecosysteem en innovatie benutten om de hoogwaardige markt te bedienen? En hoe komen we daar?
BLIJF OP DE HOOGTE
Schrijf je in voor de nieuwsbrief en ontvang terugblikken, vooruitblikken en uitnodigingen voor komende activiteiten.
We staan voor enorme uitdagingen, groter dan ooit. Niet alleen de Corona-crisis maakt ons hiervan bewust. Ook voor corona was duidelijk dat diepgaande veranderingen nodig zijn. Maar de mens schuwt van nature vaak veranderingen en houdt graag vast aan het oude, bekende en vertrouwde. Inspiratie geeft je kracht, zorgt voor motivatie en wakkert je innerlijke passie aan. Voor welke uitdaging je ook staat, inspiratie zorgt voor de redenen waarom je iets echt graag wilt. Inspiratie zorgt ervoor dat je in beweging wilt komen en dat je vooruit wilt gaan. Inspiratie is iets heel persoonlijks, sommigen vinden inspiratie in de natuur, anderen in religie en geloof. Op Springtij gaan we kijken hoe we inspiratie kunnen inzetten om de duurzame transitie van Nederland te versnellen, op persoonlijk vlak en ook gezamenlijk.
Al voor Corona was het duidelijk: we kunnen zo niet doorgaan. Het systeem kraakt aan alle kanten, we overschrijden de draagkracht van de aarde en de sociale ongelijkheid wordt steeds groter. Het groei paradigma en de consumptie-waan van de afgelopen decennia zijn niet langer houdbaar. Globalisering maakt ons afhankelijk. Het is hoog tijd voor een grondige systeemverandering. Naar een rechtvaardig, ecologisch en sociaal verantwoord en duurzaam systeem. Hiervoor zijn stimulerende en regulerende maatregelen nodig. Een ander belastingsysteem, beprijzen van de ‘Commons’, nieuwe indicatoren (naast of in plaats van het BNP). De coronacrisis spoort ons aan om nu meteen aan de slag te gaan.
In het kernthema leiderschap gaat het over de hernieuwde verbindingen die nodig zijn voor samenleven. In de crisis gloort ook hoop. Wereldwijd staan mensen op, verenigen zich en willen een diepgaande verandering in onze samenlevingen.
Bij alle opgaven spelen mensen en sociale systemen de bepalende rol. Technische oplossingen werken alleen als ze gepaard gaan met sociale innovatie. Wereldbeeld, cultuur, sociale dynamiek en persoonlijke overtuigingen zijn evenzeer bepalend voor gedrag als regels, normen, prijsprikkels en technologie.
Een directielid van de Nederlandse Bank stelde recent dat ‘back to normal’ geen optie is. Dat leidt tot 3,7 graden opwarming en heeft catastrofale gevolgen voor onze samenleving. Stiglitz en Stern (Universiteit van Oxford) adviseren dat we nu moeten investeren in die sectoren die én de economie én het klimaatbeleid steunen. De Nederlandse doelen voor 2030 op klimaat- en ander gebied zijn helder én hoogstnoodzakelijk. Over hoe we daar komen valt nog wel wat te zeggen. Op Springtij gaat de industrie, overheden en maatschappij zoeken naar hoe ‘we’ dat gaan doen, wat ervoor nodig is én wat het kan opleveren.
Nederland leeft met water. Als deltabewoners heeft onze identiteit zich ontwikkeld met de meanderende rivieren, ons profijt van en ontzag voor de zee en ons polderlandschap. Hollandsche kunstenaars hebben deze identiteit gevangen in hun beelden en woorden.
Hoe ziet wonen en werken in een duurzame omgeving eruit? En welke stappen zijn zowel in de komende 10 jaar als in de volgende kabinetsperiode nodig om deze omgeving te ontwikkelen? Dit gaat niet alleen om onze energievoorziening, maar over een omgeving waarin onder andere beschikbaarheid en betaalbaarheid van woningen, gezondheid, sociale aspecten, mobiliteit en de verbinding tussen stad en regio in elkaar grijpen.