Water raakt aan alles wat leeft: mens, natuur, samenleving en economie. Water is een systeem dat alles verbindt. De grote uitdaging is hoe we binnen de planetaire grenzen van ons water-, bodem- en ecosysteem blijven en ons tegelijk aanpassen aan snel veranderende condities met het oog op lange termijn en gedeelde verantwoordelijkheid.
Water vormt de basis van het leven en is onlosmakelijk verbonden met bodem, natuur en ecosystemen. De mens is daarin geen regisseur, maar mede‑afhankelijk deelnemer. Juist die samenhang maakt water tot een kernvraag in de maatschappelijke en ecologische opgaven van deze tijd.
We overschrijden planetaire grenzen: we gebruiken te veel water, vervuilen het water, belasten de bodem en putten ecosystemen uit. Tegelijk blijven ruimtelijke en economische ontwikkelingen doorgaan alsof die grenzen niet bestaan. We ondermijnen zo het natuurlijke systeem dat ons draagt. Juist daarom staat het waterthema midden in de maatschappelijke en ecologische opgaven van deze tijd.
Klimaatverandering zet het water-, bodem- en ecosysteem verder onder druk. Versnelde zeespiegelstijging, extremere neerslag, toenemende droogte en afnemende waterkwaliteit veranderen de omstandigheden ingrijpend. Die veranderingen lijken soms traag, maar als we kijken over meerdere generaties heen, gaat het om extremen die we in ons huidige leven nauwelijks of niet kennen. De verleiding is groot om te blijven denken vanuit het verleden en de veronderstelling dat het systeem zich wel zal herstellen. Die illusie kunnen we ons niet langer permitteren. Dat leidt mogelijk tot investeringen die op korte termijn logisch lijken, maar op lange termijn onhoudbaar of zelfs schadelijk zijn. Het gebrek aan lange‑termijnbesef is daarmee één van de grootste risico’s binnen het waterthema.
Springtij richt zich binnen het thema Water op bewustwording, verbeelding en gezamenlijke verkenning. De rol van Springtij is niet het formuleren van eenvoudige oplossingen, maar het stellen van scherpe vragen en het creëren van ruimte om met hoofd, hart en handen te verkennen hoe een toekomstbestendig water- en bodemsysteem eruit kan zien en wat dat van ons vraagt op de korte termijn.
Centraal staat het leren omgaan met schaarste. Water wordt schaarser, bodemvruchtbaarheid neemt af, ruimte staat onder druk en biodiversiteit gaat al decennialang achteruit. We weten eigenlijk al lang dat niet alles kan, maar handelen daar onvoldoende naar. Wetten en regels bestaan, maar worden niet altijd nageleefd of consequent toegepast. Springtij biedt een plek om dat spanningsveld te benoemen én om perspectief te ontwikkelen op hoe het wél kan.
Belangrijk daarin is het ontwikkelen van nieuwe aanpakken. Doorgaan op de oude voet is geen optie, maar het alternatief ligt niet vast. Experimenteren en leren zijn daarom cruciaal. Springtij maakt ruimte voor andere werkvormen, gezamenlijke reflectie en systeemdenken: hoe verhouden water, bodem, natuur, gezondheid en samenleving zich tot elkaar? En welke rol spelen instituties, burgers en toekomstige generaties daarin?
Een ander belangrijk focuspunt is verbinding. Verbinding tussen generaties, tussen instituties en samenleving, en met mensen die klimaat en water niet vanzelfsprekend als urgent thema ervaren. Dat vraagt om inclusieve gesprekken en begrijpelijke taal, om opnieuw leren ontmoeten en om gesprekken die niet alleen gaan over techniek, maar over hoe we samen leven en keuzes maken.
Het thema Water vraagt om moed. Moed om te handelen in onzekerheid en adaptief om te gaan met een toekomst die we niet volledig kunnen voorspellen. Moed om te experimenteren, fouten toe te staan en onderweg te leren.
Daarnaast vraagt het moed om nieuwe perspectieven te schetsen en afscheid te nemen van oude vanzelfsprekendheden. Soms betekent dat ook erkennen dat bepaalde toekomsten niet meer haalbaar zijn. Dat kan rouw oproepen om wat verloren gaat. Die emotionele kant is geen bijzaak, maar onderdeel van echte verandering.
Ook verbinden vraagt moed: het echte gesprek aangaan, tijd nemen, luisteren naar andere zorgen en belangen, en erkennen dat verandering mensen raakt. Tenslotte vraagt het moed om strenger te zijn op onszelf: regels naleven, schaarste serieus nemen en keuzes durven maken over wat wel en niet meer kan.
Het thema Water laat zien dat aanpassing geen technische opgave alleen is, maar een gezamenlijke zoektocht naar een toekomstbestendig, solidair en veerkrachtig leven binnen systeemgrenzen.
Tijdens Springtij Forum komen alle thema’s, perspectieven en deelnemers samen. Drie dagen lang werk je op Terschelling met een diverse groep aan de ecologische en maatschappelijke vragen van deze tijd in ontmoeting, verdieping en actie.
Bekijk het totale programmaoverzicht van ruim 50 werksessies.
Schrijf je in voor de nieuwsbrief en ontvang terugblikken, vooruitblikken en uitnodigingen voor komende activiteiten.
We staan voor enorme uitdagingen, groter dan ooit. Niet alleen de Corona-crisis maakt ons hiervan bewust. Ook voor corona was duidelijk dat diepgaande veranderingen nodig zijn. Maar de mens schuwt van nature vaak veranderingen en houdt graag vast aan het oude, bekende en vertrouwde. Inspiratie geeft je kracht, zorgt voor motivatie en wakkert je innerlijke passie aan. Voor welke uitdaging je ook staat, inspiratie zorgt voor de redenen waarom je iets echt graag wilt. Inspiratie zorgt ervoor dat je in beweging wilt komen en dat je vooruit wilt gaan. Inspiratie is iets heel persoonlijks, sommigen vinden inspiratie in de natuur, anderen in religie en geloof. Op Springtij gaan we kijken hoe we inspiratie kunnen inzetten om de duurzame transitie van Nederland te versnellen, op persoonlijk vlak en ook gezamenlijk.
Al voor Corona was het duidelijk: we kunnen zo niet doorgaan. Het systeem kraakt aan alle kanten, we overschrijden de draagkracht van de aarde en de sociale ongelijkheid wordt steeds groter. Het groei paradigma en de consumptie-waan van de afgelopen decennia zijn niet langer houdbaar. Globalisering maakt ons afhankelijk. Het is hoog tijd voor een grondige systeemverandering. Naar een rechtvaardig, ecologisch en sociaal verantwoord en duurzaam systeem. Hiervoor zijn stimulerende en regulerende maatregelen nodig. Een ander belastingsysteem, beprijzen van de ‘Commons’, nieuwe indicatoren (naast of in plaats van het BNP). De coronacrisis spoort ons aan om nu meteen aan de slag te gaan.
In het kernthema leiderschap gaat het over de hernieuwde verbindingen die nodig zijn voor samenleven. In de crisis gloort ook hoop. Wereldwijd staan mensen op, verenigen zich en willen een diepgaande verandering in onze samenlevingen.
Wij gaan op pad, ontdekken, confronteren, zoekend naar de andere vragen, de nieuwe antwoorden, de verbinding en inspiratie. Naar een nieuw balans tussen individu en collectief, geestelijk en materie. Hier en elders, tussen natuur en mens, en onderling.
We werken met kennis vanuit transitietheorie en systeem leiderschap. Met moedige leiders, ondernemers, burgers, jong en oud samen. We gebruiken de kracht van luisteren en de kracht van onze stem. Omdat het kan!
Bij alle opgaven spelen mensen en sociale systemen de bepalende rol. Technische oplossingen werken alleen als ze gepaard gaan met sociale innovatie. Wereldbeeld, cultuur, sociale dynamiek en persoonlijke overtuigingen zijn evenzeer bepalend voor gedrag als regels, normen, prijsprikkels en technologie.
Sociale systemen vertonen grote stabiliteit, maar zijn ook steeds aan verandering onderhevig. Veel krachten oefenen er invloed op uit, zoals (social) media, marketing, rolmodellen, politiek, kunst, levensbeschouwelijke organisaties, onderwijs, wetenschap, etc.. Hoe is verandering in de gewenste richting te sturen?
Soms kan verandering snel gaan. De Corona-crisis en de sociale, psycologisch en economische nasleep daarvan hebben dat al laten zien, maar de effecten op termijn kennen we nog niet. Hoe kunnen de kansen die dit biedt benutten en de bedreigingen vermijden?
Een directielid van de Nederlandse Bank stelde recent dat ‘back to normal’ geen optie is. Dat leidt tot 3,7 graden opwarming en heeft catastrofale gevolgen voor onze samenleving. Stiglitz en Stern (Universiteit van Oxford) adviseren dat we nu moeten investeren in die sectoren die én de economie én het klimaatbeleid steunen. De Nederlandse doelen voor 2030 op klimaat- en ander gebied zijn helder én hoogstnoodzakelijk. Over hoe we daar komen valt nog wel wat te zeggen. Op Springtij gaat de industrie, overheden en maatschappij zoeken naar hoe ‘we’ dat gaan doen, wat ervoor nodig is én wat het kan opleveren.
Nederland leeft met water. Als deltabewoners heeft onze identiteit zich ontwikkeld met de meanderende rivieren, ons profijt van en ontzag voor de zee en ons polderlandschap. Hollandsche kunstenaars hebben deze identiteit gevangen in hun beelden en woorden.
Onze Delta staat onder druk, zoals over de hele wereld het geval is. Klimaatverandering leidt tot grote veranderingen in de afvoer van onze rivieren, de neerslag en droogte en de zeespiegel. Maar ook de biodiversiteit verandert: de vogels verleggen hun trek, unieke Nederlandse natuur staat onder druk. En ons intensief ruimtegebruik leidt tot waterkwaliteitsproblemen. Maar water biedt ook energie en ruimte voor de energietransitie.
In de sessies willen we vanuit het perspectief van het IJsselmeer, de Noordzee en Wadden kijken naar de kansen en bedreigingen voor deze grote wateren. En met elkaar bezien welke inspiratie, welk leiderschap en welke sociale en financieel-economische veranderingen nodig zijn om van deze unieke ‘sense of place’ duurzame paradepaardjes te maken.
Het Coronavirus maakt ons bewust van onze kwetsbaarheid. Natuur zorgt voor veerkracht en ontspanning. Dit waarderen we maar het komt niet terug in hoe we ervoor zorgen. Ook ervaren we door de Coronacrisis dat globalisering ons afhankelijk heeft gemaakt van lange ketens. We slepen ons voedsel de halve aardbol rond. Laten we deze inzichten gebruiken om de andere crisis (stikstof, biodiversiteit, klimaat) aan te pakken. We gaan het gesprek aan met de boer als producent en beheerder van het landschap, de bewoner als consument en recreant, en de natuurbeheerder als beschermer van soorten. En het mag schuren.
Hoe ziet wonen en werken in een duurzame omgeving eruit? En welke stappen zijn zowel in de komende 10 jaar als in de volgende kabinetsperiode nodig om deze omgeving te ontwikkelen? Dit gaat niet alleen om onze energievoorziening, maar over een omgeving waarin onder andere beschikbaarheid en betaalbaarheid van woningen, gezondheid, sociale aspecten, mobiliteit en de verbinding tussen stad en regio in elkaar grijpen.
